Prus tutelas pro sa limba sarda. Marilotti de is 5 Isteddos: «Pro salvaguardare su sardu tocat chi ddoe siat su prenu reconnoschimentu de sa limba».

A pustis de degheoto annos su parlamentu est brontu a dare su bia lìbera a sa Carta europea de is limbas regionales o minoritàrias. Aprovada in Istrasburgu su 5 de onniasantu de su 1992, sa Carta fiat istada sutascrita dae s’Itàlia in su 2000 ma dae tando no est istada mai ratificada. Immoe unu disinnu de lege chi tenet comente a primu firmatàriu su senadore de su Movimentu 5 Isteddos Gianni Marilotti, aberit su caminu a custa novidade importante chi at a cunsentire de tutelare mègius a totus is livellos sa limba sarda, in is iscolas comente a in is universidades e in sa pùblica amministratzione, siat pro mèdiu de una programatzione adeguada in is palinsesti de su servìtziu pùblicu siat in sa retza.

«Sa ratìfica de sa Carta europea est una recherta chi dae tempus beniat avantzada dae totu su movimentu linguìsticu sardu» ispiegat Marilotti «pro ite garantit unu reconnoschimentu prus ampru de su patrimòniu culturale nostru. Gràtzias a sa ratìfica, at a èssere possìbile difatis crèschere in manera ulteriore s’impreu de sa limba sarda in sa pùblica amministratzione e in s’àmbitu de s’insegnamentu. Sa ratìfica donat difatis prus fortza a sa lege 482 de su 1999 in contu de minorias linguìsticas e a sa lege regionale in aprovada dae pagu».

Sa Carta est giai istada firmada dae 33 istados membros de su Cussìgiu de Europa e tenet comente obietivu cuddu su de promòvere s’usu de is limbas minoritàrias, pro more de amparare s’eredade e is traditziones culturales europeas, paris cun su respetu de sa voluntade de is sìngulos de pòdere impreare custas limbas in s’àmbitu de is fainas pùblicas o privadas. Su testu de sa Carta s’agatat in  custu ligàmine.

Sa mancada ratìfica sua est istada santzionada dae padu dae s’Artu commissàriu de is minorias natzionales de s’Osce (s’Organizatzione pro sa seguridade e cooperatzione in Europa) Lamberto Zannier, chi su 16 de mese de argiolas colafu, a oru de sa cunferèntzia internatzionale in su tema de is raportos tra Istados in matèria de minorias, aiat torradu a allegare sa netzessidade de “fàghere passos cuncretos pro amparare su deretu de is minorias a mantènnere biva sa cultura issoro” e pro custu aiat cumbidadu su Parlamentu italianu a aviare a sa lestra s’iter pro sa ratìfica de sa Carta europea de is limbas regionales o minoritàrias de Istrasburgu.

«Su respetu de is deretos umanos, paris cun cussos de is persones chi apartenent a minorias linguìsticas, difatis, comente est ispetzificadu in su Tratadu de Lisbona, est unu de is printzìpios subra cales si fundat s’Unione Europea» at naradu Marilotti. «Cun custa ratìfica, sa limba sarda at a tènnere in fines unu prenu reconnoschimentu e at a èssere prus fàtzile a nde cunsentire s’usu in totus is cuntestos, assigurende•nde aici sa salvaguàrdia e s’isvilupu».

Turismu, record novu po sa Sardigna: presentzias meda

Sos datos de s’istajone 2025 mustrados a sa Bit de Milano.

Su 2025 est bistadu un’annu eccetzionale po su turismu in Sardigna, cun numeros de record de bisitadores chi ant cunfirmadu s’isula intre sos logos prus disizados de su Mediterraneu. S’istajone at registradu una creschida custante in sos mesese de istiu e fintzas in s’istajone bassa, mustrande comente semper prus turistas seperent sa Sardigna fintzas in beranu e attonzu,attirados non solu dae sas plajas suas, ma fintzas dae sa ricchesa de cultura, natura e enogastronomia.

Sa capatzidade ritzettiva de s’isula est creschida meda, cun albergos e extra albergos novos, chi ant permittidu de accasazzare bisitadores chi arribant dae tottu s’Italia e dae fora. Intre sos istranzos sunt parizzos sos turistas chi arribant dae Germania, Francia, Svizzera e Regno Unito, mentres in Italia, sa Sardignas addurat unu logu preferridu po chie benit dae Lombardia e Lazio. Fintzas sos aeroportos de s’isula ant registradu una creschida de sos passezzeris, cunfirmande un’accreschimentu custante e s’interessu internatzionale pro sa Sardigna.

Addia de su turismu balneare, est creschinde meda s’offerta ligada a sos abbenimentos culturales, isportivos e a sa balorizzatzione de sos burgos e de sos caminos intre s’isula, chi at permittidu de dividere sos arrivos in atteras istajones e apparare esperientzias divressas. Abbenimentos comente su Giru de Sardigna in bicicretta e s’Americas Cup de bela in Casteddu sunt opportunidades importantes po faghere arribare bisitadores fintzas in sos meses chi benint cussiderados prus calmos, cun recaidas positivas po s’accolomia locale e po sos albergos de s’isula.

Su sutzessu de s’istajone 2025 cuffirmat s’importantzia istrategica de su turismu po s’accolomia sarda. Non si trattat solu de numeros e presentzias, ma de una parte chi dat unu contribbudu a mantennere bivu su connottu, balorizzare su patrimoniu naturale e culturale e creare logos de tribagliu. Sa Sardigna est mustrande de essere capatze de apparare unu turismu sustenibbile, divressu e de calidade, capatze de faghere arrivare bisitadores italianos e istranzos tottu s’annu.

Abbaidande a su tempus benidore, s’isula puntat a affortigare de pius custa creschida, imbestinde in sa promotzione internatzionale, in sa cura de sas iscroccas e in sa balorizzatzione de tottu su chi rendet sa Sardigna unica in sa bista de su mediterraneu.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22