Federica Govoni, astrofìsica de fama internatzionale, est istada numenada diretora noa de s’Osservatòriu Astronòmicu de Casteddu, afiliadu a s’Istitutu Natzionale de Astrofìsica (INAF). Sa nòmina sua rapresentat unu momentu istòricu a beru, pro more ca issa est sa prima fèmina a cobèrrere custa positzione importante. Su presidente de s’INAF at cunferidu a Federica Govoni su mandadu triennale,chi s’at a pòdere rinnovare, chi l’at a bìdere a sa ghia de s’Osservatòriu pro  annos sos imbenientes.

Su passàgiu de testimòngiu est acontèssidu a pustis de s’òtimu traballu acumpridu dae Emilio Molinari, chi at ghiadu s’Osservatòriu dae su 2017 finas a su 1 austu coladu. Sa nòmina de Federica Govoni est  significativa meda, pro more chi acontesset in unu momentu detzisivu pro s’INAF de Casteddu. A pustis de unu perìodu ammodernamentu tecnològicu mannu, su Sardinia Radio Telescope s’ammàniat como a torrare totu operativu, dotadu de istrumentatziones a s’avanguàrdia chi l’ant a permìtere de èssere unu de sos mègius a su mundu pro s’osservatzione de su chelu.

Federica Govoni est un’iscientziada de talentu mannu, ispetzializada in s’istùdiu de sas partigheddas relativìsticas e de sos campos magnèticos presentes in sas istruturas còsmicas in ampra iscala, comente galàssias, ammassos de galàssias e filamentos cosmològicos. Dae su 2017, at cobertu su ruolu de responsàbile de s’Utg-II, una partzidura natzionale chi promovet sa radioastronomia. In custa positzione, at coordinadu sos aspetos sientìficos e tecnològicos de sa radioastronomia a s’internu de s’INAF.

In prus, Federica Govoni est istada sa moderadora de unu progetu importante finantziadu dae su Ministeru de s’Universidade e de sa Chirca, cun unu fundu de 18,7 milliones de èuros. Custu progetu teniat s’obietivu de afortigare su Sardinia Radio Telescope, cunsentende·li de istudiare s’Universu a frecuèntzias ràdiu elevadas. Gràtzias a su traballu acumpridu durante custos bator annos, su Sardinia Radio Telescope est istadu echipagiadu cun istrumentatzione a s’avanguàrdia, chi li permitet de lòmpere su màssimu de sas capatzidadesde  osservatzione suas.

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

Sa Dea Mama: una de sas divinidades prus antigas de sa Sardigna.

Sa Dea Mama est una de sas friguras prus antigas e ammaghiantes de s’istoria de sa Sardigna. Si trattat de una divinidade feminina chi pro sas populassiones de sos tempos antigos mustraiat sa vida, sa naschida e sa saliosidade. Sos archeologos ant acciappidu medas istatueddas chi la mustrant in paritzos sitos de s’isulas, sinzu chi custa frigura teniat unu rolu importante meda in sa religione e sa cultura de sas comunidades antigas. Custos oggettos antigos sunt de mizza e mizza annos faghet, meda prima de sa tzivilidade nuragica.

Sas istatueddas de sa Dea Mama sunt casi semper pitticcas e fattas de terra cotta o in pedra. In casi tottus sas istatuas su corpus femininu est meda evidentziadu, cun tittas, bentre e costazos evidentziados. Custas formas non fuint unu particulare artisticu simple, ma teniant unu signifficu forte meda. Serbiant difattis a mustrare sa capatzidade de sa femina de dare sa vida. Pro sas populassiones antigas sa femina fuit bida comente una frigura sacra pro itte mustraiat sa naschida, sa creschida e s’andare a daenantis de sa comunidade.

In cussu tempus sa vida de sas pessonas fuit ligada a s’istrinta cun sa nadura. Sas comunidades biviant mescamente de laurantza e pesadura e dippendiant de su tottu dae sa saliosidade de sa terra.Si sos campos produiant pagu o si sos animales non proliffigaint, sa vida de sas biddas fuit in perigulu. Po custu motivu, sa saliosidade fuit cussiderada un’elementu de fundamentu e sa Dea Mama mustraiat propriu custa fortza de sa nadura capatze de ingendrare e nudrire sa vida.

Est probabbile chin sas istatueddas benzerent impittadas in su mentres de ritos religiosos o tzerimonias ligadas a sos mamentos prus importantes de sa vida de sa comunidade, comente sa semenadura, su regortu o sa naschida de sos pitzinnos. Pro mesu de custos ritos sas populassiones dimandaiant affianzu, bundantzia de sos regortos e primorosidade po sas biddas.

Sa Dea Mama fuit duncas bida comente una frigura amparadora chi garantiat s’ecchilibriu e su benessere. Intre sos oggettos prus connoschidos bi est sa Dea Mama de Turriga, un’istatuedda in terracotta de su terzu millenniu A.C. Sa frigura est bistada fatta sezzida cun sas manos supra de su bentre, unu gestu chi mustrat in manera crara su tema de sa maternidade e de s’ingendra de sa vida.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22