Finas a pagu tempus a como sos istudios pensaiant chi sa tzitade de Terranoa (Olbia) esseret istada fundada dae sos cartaginesos. Ma dae indàgines prus fungudas e gràtzias a unas cantas iscobertas, est esidu a campu chi in veridade sunt istados sos gregos a la fundare.

Difatis,  si si leghet unu passu de sa Guida de sa Grètzia de s’iscritore e geògrafu gregu Pausania su Periegeta, bìvidu in s’II sèculu p.C., si podet agatare custu remonu “A Sardigna aiat lòmpidu una truma de abitantes de sa tzitade de Tespi e de su territòriu de Atene ghiadu dae Iolao, e custos aiant fundadu sa tzitade de Olbia”. Duncas dae sos testos antigos nde podimus leare una informatzione de grandu importu pro connòschere s’istòria de custa tzidade. Difatis sos istòricos narant pròpiu custu, ca Terranoa fiat istada fundada dae Gregos ghiados de Iolao, nebode e fantzeddu de Eracle.

Sa testi est cunfirmada fintzas dae sa geografia. Difati a die de oe connoschimus medas nùmenes de tzitade antigas de orìgine grega chi si mutint cun custu nùmene, est a nàrrere Olbia, chi diat chèrrere nàrrere “sa ditzosa”. Custas tzitade sunt unas otu.

Ma àteras informatziones chi cumproant custas tesis sunt essidas a campu gràtzias a sos iscavos archeològicos reghentes. Difatis finas a s’incumentzu de sos annos Noranta in su sutaterra de satzitade sos repertos prus antigos chi fiant essidos a pìgiu fiant cussos chi torraiant cun su perìodu cartaginesu. Sempus alleghende duncas prus a mancu de su 300 a.C. Duncas semus alleghende de unu perìodu chi cunfirmat s’idea de s’orìgine fenìtzia e posca cartaginesa. Ma àteros istudios fungudos fatos subra repertos archeològicos antigos meda, ant permìtidu de averiguare chi sa tzitade est meda prus antiga, est a nàrrere de su 600 a in antis de Cristos, duncas de orìgine grega.

Sos resurtados de custas iscobertas fiant istados presentados durante una mustra “Olbia greca” fata su 27 freàrgiu de su 2020 a s’Arte-Port Gallery dae sa Geasar e dae sa Soprintendenza Archeologia, Bellas Artes e Paesàgiu pro sas provìntzias de Nùgoro e Tàtati, paris cun s’Assessoradu a sa Cultura de su Comunu de Terranoa.

“Progetu finantziadu cun s’Avisu Pùblicu IMPRENTAS annualidade 2021-2022”

Benito Urgu, unu de sos comigos prus connoschidos e appretziados de sa Sardigna.

Attore, cabarettista e tzelebridade televisiva, in sos annos est divennidu populare meda gratzias a sos ispettaculos ispassiosos suos e a sas friguras chi contant cun iscrombu sa vida de donzi die in s’isula. Naschidu in Aristanis, Urgu at incuminzadu sa carriera sua in su mundu de s’ispettaculu medas annos faghet. Fintzas dae s’incumintzu at leadu supra de su cataffale una comicidade simple e ispontanea, a s’ispissu ispirada a sa manera de faeddare,costumenes e situassiones tipicas de sa Sardigna.

In sos sketch suos contat cun lepiesa sa vida in sas biddas, su connottu e sas iscenas pitticcas de donzi die, iscenas in sas cales medas pessonas resessint a si reconnoschere in manera fatzile. In su mentres de sa carriera longa sua at partetzipadu a medas ispettaculos teatrales, programmas televisivos e in sa radio.

Cun sa manera sua de faghere nadurale e s’humor derettu est resessidu a conchistare su pubbricu de tottu s’isula. Meda de sas friguras suas sunt divennidas connoschidas pro itte presentant in manera chi divertit su meledu e sos comportamentos de sa zente sarda.

Sa comicidade de Benito urgu si fundat supra trempas simples e istorias chi naschent dae sa vida de donzi die. In sos ispettaculos suos faeddat a s’ispissu de sa vida in sas biddas, de su connottu e de su cambiu de sa sotziedade. In medas occasiones impittat fintzas paraulas e maneras de narrere de sa limba sarda, faghinde divennere sas mustradas suas fintzas prus accurtzas a sa cultura e realidade de s’isula.

Cun su colare de sos anno est divennidu unu puntu de relata po sa comicidade in Sardigna. Sos ispettaculos suos sighint a essere sighidos dae medas pessonas e sunt unu mamentu de divertimentu ma fintzas una manera po contare cun iscrombu sa vida e sos cambios de s’iscrocca. In prus de sa comicidade, Benito Urgu at semper mustradu attentzione meda pro sa cultura e su connottu de sa Sardigna.

Pro mesu de su tribagliu suo ad dadu unu contribbudu pro faghere connoschere e balorizzare mamentos importantes de s’identidade de s’isula, battinde supra de su cataffale istorias e situassiones chi faghent parte de sa vida e de sa memoria de sas comunidades locales.

Cun sa forma simple sua, deretta e ispontanea, Benito Urgu at fraigadu una carriera longa in su mundu de s’ispettaculu. Fintzas oe est cussideradu una de sas caras prus connoschidas de sa comicidade sarda e sighit a essere appretziadu dae pessonas de ingendras divressas.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22