Est connota e coltivada fintzas in àteros paisos, comente su Marocu, su Mèdiu Oriente, sa Corea e s’Ìndia, in ue benit impreada pro creare decotos, cunfeturas, bumbones,  e finas aghedu, totus produtos pro su tratamentu de medas istorbos e in generale pro giuare a salude fìsica.

Su frutu cuntenet belle s’8,7% de tzùcaru, su 2,6% de proteinas, s’1,4% de chisina, 1,7% de pectina e 1,3% de tanninos.

Su sìngalu in meighina

Su sìngalu est istadu impreadu meda durante sèculos in sa meighina traditzionale tzinesa e coreana pro una curare diversos istorbos, comente s’istrachitùdine e comente a lassativu lenitivu pro s’istipsi crònica. Su sìngalu tenent propiedades anti-infiammatòrias e anti-spàsticas. Unos cantos istùdios ant dimustradu chi frunit un’agiudu a livellu cardiovasculare, megiorant su metabolismu e agiuat a purificare sos vasos sanguìneos. A s’ispissu benit impreadu pro prodùere unu tè chi favorit su sanamentu de su dolore de gangas e su tùssiu; in unas cantas culturas is bubullicas suas sunt impreadas fintzas comente ingrediente pro otènnere una pasta pro curare sas feridas. In prus, su sìngalu cuntenet 18 de sos 24 aminoàtzidos chi sunt netzessàrios pro su funtzionamentu curretu de su corpus umanu. Sos aminoàtzidos agiuant a mantènnere sa salude e favorint sa formatzione de sos ossos, de sos mùsculos, de su sàmbene, de sos ormones, de sa pedde e de sos enzimas.

De sa raighina de su sìngalu s’otenet unu prùere chi si ponet in sos istròpios e in sas  ùltzeras. In Tzina benit impreadu comente tratamentu pro sas abrugiaduras e ustiones.

Su frutu est saboridu meda, in prus agiuat su metabolismu, creschet sa resistèntzia e sa fortza musculare. In Oriente custa mata benit impreada (sa folla, sas raighinas, su còrgiu e sos cambos) comente tònicu, pro tratare sas abrugiaduras, comente depurativu de su fìgadu, in sas anemias, in sas nefritas, in sos istorbos nerviosos, pro eliminare s’insònnia e sas palpitatziones.

Sos tzinesos, chi sunt meda atentos a sa salude, consumant a s’ispissu su sìngalu comente durche pro more chi non faghet ingrassare.

Su sìngalu podet èssere consumadu a  cruu, ma giuat de prus si benit cotu o postu a sicare.

Pro su chi pertocat sos valores nutrizionales, su frutu de su sìngalu est ricu de vitaminas e minerales. Su sìngalu cuntenent 20 bias in prus de vitamina C de s’aràngiu. Est ricu de vitaminas de su cumplessu B, comente sa vitamina B1, B2 e B6.

Pro cantu pertocat sos minerales, su sìngalu cuntenet manganese, potàssiu, ferru, càlciu e fòsforu.

Cun su sìngalu est possìbile fàghere tisanas, otenende una bèvida meda calmante e rilassante. Custu est su motivu pro su cale sas erboristerias tzinesas prescrivent su tè de sìngalu a sos malàidos chi sufrint de istorbos de ànsia e de su sonnu.

Un’àteru vantàgiu de su tè de sìngalu est chi cuntenet medas antiossidantes chi podent megiorare sa cunditzione de sa pedde e sa digestione.

Sa funtzione anti-infiammatòria de su sìngalu est nòdida pro amparare su fìgadu e sos errigos. In fines, istùdios reghentes ant dimustradu chi su sìngalu podet megiorare sa funtzione immunitària e firmare sa crèschida de tzèlulas cancerosas in su corpus. In su 2010, sa chirca sientìfica publicada subra sa rivista mèdica “Transplantation Proceedings” at dimustradu su significativu potentziale suo.

“Progetto finanziato con l’Avviso Pubblico IMPRENTAS annualità 2021-2022”

“Su Nenniri”, s’antigu connottu sardu chi abbisat sa Pasca.

Cun s’arribu de sa Pasca, in biddas meda de sa Sardigna torrat unu de sos connottos prus antigos e ammaghiantes de s’isula:”su Nenniri”. Si tratta de chimizones de ranu o atteros semenes creschidos a s’iscuru, chi affigurant sa torrada a bida e s’isperantzia, ligados a sos ritos de sa Chida Santa. S’ammanitzu incuminzat parizzas dies prima de Pasca, sos semenes benint postos a brotare in bottos pitticcos, a s’ispissu prattos o canisteddos,cuzigados e attesu dae sa lughe. In custa manera creschent fines,craros e delicados, leande unu colore giallu chisinathu tipicu meda.

Sa forma insoro chidrina e s’aera casi de “sufferentzia” crischiant comente iscromba su sacriffitziu e sa morte de Cristus. In su mentres de sa Chida Santa,”is nenniris” che benint leados in cresia e impittados pro adornare sas tumbas, sos artares pro su Giovia Santu. In carchi bidda benint postos cun contivizu particulare impare a frores,qandelas e pannos, creande bistas simples ma prenas de signifficu.Est unu zestu chi aunit fede e connottu populare, chi andat dae ingendra a ingendra.

In comunidades meda, mescamente in sas biddas prus pitticcas, s’ammaniada de sos nenniri est fintzas unu mamentu de cundivisione.A s’ispissu sunt sas feminas e sos bezzos a si nde occupare, impare cun zovanos, chi gai imparant su balore de custos ritos antigos. Custu connottu tenet raighinas attesu meda, mancari ligadas fintzas a ritos de sa laurantza prima de Cristu, chi tzelebraiant su cursu de sa natura e sa torrada a bida pustis de s’jerru.Cun su tempus, custos signifficos si sunt intritzados cun sa religione cristiana, dande vida a una cosa chi oe mustrat impare morte e torrada a bida.

“Su nenniri” non est solu unu elementu de decoradura, ma unu signu fungudu de sa cultura sarda. In d’unu mundu chi cambiat a sa lestra, custos connottos sighint a bivere gratzias a sa memoria de sas comunidades e a su disizu de no perdere sas raighinas insoro.Cun sa Pasca chi est accanta, cussos chimizones divennint gai unu nuntzu simple ma forte:pustis de donzi tempus buggiu, sa vida agatta semper sa manera de torrare a naschere.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22