Cun d’una sententzia sa Corte Costitutzionale at declaradu s’illegittimidade de sa leze regionale n.2 de su 2024, chi punnabat a mantennere tottu sas autonomias de sas iscolas de s’isula po s’annu 2023/2024. Sa detzisione de sa Corte, ets una bortada importante meda po su sistema iscolasticu de sa Sardigna.

Sa leze regionale sarda, fit bistada fatta cun s’intentzione de preservare sas autonomias iscolasticas de s’isula, garantinde s’autonomia a tottu sas iscolas chi bi funt. Bell’e gai, sa Corte at nadu chi sa leze sarda andat contra s’articulu 117, sigundu comma,littera n) de sa Costitutzione, chi dat cumpetentzia scetti a s’istadu supra de sas “normas generales de s’istrutzione”.

Segundu sos zuighes, sa leze regionale innorat su printzipiu de appitzicu de su numeru de dirigentes iscolasticos chi sunt bistados assinzados e su numeru de iscolas chi tenent s’autorizzatzione a operare. In pius, sos zuighes costitutzionales ant evidentziadu chi sa leze sarda est in cuntrastu cun sa littera g) de su mattessi articulu costitutzionale, chi narat chi est de s’istadu sa cumpetentzia in su controllu de su personale pubbricu.

Segundu sa sententzia n. 223 de su 2023, difattis, su determinu de su personale de s’iscola est de cumpetentzia de su pubbricu impiegu de s’istadu e non podet essere cambiada a livellu regionale. Sa Corte duncas at pretzisadu chi sas Regiones tenet sa facultade de detzidere su tipu e inue ponnere sas istitutzione iscolasticas supra s’iscrocca insoro, e de nominare atteras iscolas de azzunghere o ponner imparis a cussas chi gia bi sunt. Custa autonomia,intamen, depet sighire cun sas regulas istatales, chi ligant sas Regiones a su rispettu de su numeru de sos dirigentes iscolasticos e de su personale amministrativu chi benit istabilidu a livellu natzionale cun d’unu decretu de su Ministeru.

Custa condissione est netzessaria po mantennere un’organissasione chi siat sa mattessi in tottu s’Italia po su sistema de s’iscola pubbrica. Sa sententzia est destinada a faghere chistionare sas autoridades regionales e s’istadu, pro itte sos numeros de s’iscola sunt una chistione meda delicada in Sardigna, chi tenet un’iscrocca manna e sa populatzione iscolastica chi est ispartida in biddigheddas pitticcas meda.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2023-2024. LR 22/2018, art. 22

Sa Dea Mama: una de sas divinidades prus antigas de sa Sardigna.

Sa Dea Mama est una de sas friguras prus antigas e ammaghiantes de s’istoria de sa Sardigna. Si trattat de una divinidade feminina chi pro sas populassiones de sos tempos antigos mustraiat sa vida, sa naschida e sa saliosidade. Sos archeologos ant acciappidu medas istatueddas chi la mustrant in paritzos sitos de s’isulas, sinzu chi custa frigura teniat unu rolu importante meda in sa religione e sa cultura de sas comunidades antigas. Custos oggettos antigos sunt de mizza e mizza annos faghet, meda prima de sa tzivilidade nuragica.

Sas istatueddas de sa Dea Mama sunt casi semper pitticcas e fattas de terra cotta o in pedra. In casi tottus sas istatuas su corpus femininu est meda evidentziadu, cun tittas, bentre e costazos evidentziados. Custas formas non fuint unu particulare artisticu simple, ma teniant unu signifficu forte meda. Serbiant difattis a mustrare sa capatzidade de sa femina de dare sa vida. Pro sas populassiones antigas sa femina fuit bida comente una frigura sacra pro itte mustraiat sa naschida, sa creschida e s’andare a daenantis de sa comunidade.

In cussu tempus sa vida de sas pessonas fuit ligada a s’istrinta cun sa nadura. Sas comunidades biviant mescamente de laurantza e pesadura e dippendiant de su tottu dae sa saliosidade de sa terra.Si sos campos produiant pagu o si sos animales non proliffigaint, sa vida de sas biddas fuit in perigulu. Po custu motivu, sa saliosidade fuit cussiderada un’elementu de fundamentu e sa Dea Mama mustraiat propriu custa fortza de sa nadura capatze de ingendrare e nudrire sa vida.

Est probabbile chin sas istatueddas benzerent impittadas in su mentres de ritos religiosos o tzerimonias ligadas a sos mamentos prus importantes de sa vida de sa comunidade, comente sa semenadura, su regortu o sa naschida de sos pitzinnos. Pro mesu de custos ritos sas populassiones dimandaiant affianzu, bundantzia de sos regortos e primorosidade po sas biddas.

Sa Dea Mama fuit duncas bida comente una frigura amparadora chi garantiat s’ecchilibriu e su benessere. Intre sos oggettos prus connoschidos bi est sa Dea Mama de Turriga, un’istatuedda in terracotta de su terzu millenniu A.C. Sa frigura est bistada fatta sezzida cun sas manos supra de su bentre, unu gestu chi mustrat in manera crara su tema de sa maternidade e de s’ingendra de sa vida.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22