In Valledoria est bistadu accraradu unu casu suspettu de Frebba de su Nilu Occidentale. Sa divisione de prevensione veterinaria de sa ASL de Tattari, responsabbile de sas operassiones de controllu e custodia de s’iscrocca, at mandadu campiones pigados dae una corronca acattada morta in sas campagnas de Tamarici, a su Tzentru de notissias natzionale de Teramo.

Sa Frebba de su Nilu Occidentale est una de sas maladias ammormantes trasmittidas dae sas tzinzulas, chi sunt su portadore printzipale de su virus. Su virus addurat in s’aera gratzias a una filera chi appartennet mescamente a sas tzinzulas e sos puzzones arestes, cun sas tzinzulas chi trasmittint su virus a sos puzzones e dae sos puzzones a sas tzinzulas.

Custu giru, permittit a su virus de sighire in su tempus e passare in atteros logos.

In s’omine, s’infetzione dae virus de su Nilu Occidentale non tenet signales in s’80 po chentu de sos casos. Medas pessonas malaidas non mustrant nissunu signale e duncas non si rendent contu de essere malaidas. Bell’e chi, carchi rara borta, s’infetzione podet diventare pius grave, mescamente in mesu de sos bezzos o cussos chi tenent deffensas
cumprumittidas. In custos, su virus podet cajonare signales a sos nerbios e atteras cumplicassiones graves.

Sos signales pius graves de sa Frebba de su Nilu Occidentale, si abberguant in pius pagu de s’1% de sos malaidos. Custos signales podent incluire frebba arta, dolores de conca fortes, debilesa de sos musculos, disorientamentu,tremula e istorbos de sa vista. In carchi casu, sas cumplicassiones podent essere pius graves, battinde maladias a sa conca e puru sa meninzite, cunditziones chi dimandant curas lestras e podent tennere cunseguentzias po meda tempus.

Sa custodia e su controllu de sa Frebba de su Nilu Occidentale, sunt de fundamentu po prevennere sa diffusione manna de sa maladia e diffendere sa salude prubbica. Sas autoridades locales de sa sanidade, commente s’uffitziu de Prevensione veterinaria de sa ASL de Tattari, tenent unu rolu inportante meda po assebertare a sa lestra sos casos suspettos e po dare rispostas adattas. In su mentres chi arrivan sos risurtados de sos test mandados a su Tzentru de informatzione natzionale de Teramo, est essentziale tennere s’attentzione arta e leare misuras de prevensione.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2023-2024. LR 22/2018, art. 22

Sa Dea Mama: una de sas divinidades prus antigas de sa Sardigna.

Sa Dea Mama est una de sas friguras prus antigas e ammaghiantes de s’istoria de sa Sardigna. Si trattat de una divinidade feminina chi pro sas populassiones de sos tempos antigos mustraiat sa vida, sa naschida e sa saliosidade. Sos archeologos ant acciappidu medas istatueddas chi la mustrant in paritzos sitos de s’isulas, sinzu chi custa frigura teniat unu rolu importante meda in sa religione e sa cultura de sas comunidades antigas. Custos oggettos antigos sunt de mizza e mizza annos faghet, meda prima de sa tzivilidade nuragica.

Sas istatueddas de sa Dea Mama sunt casi semper pitticcas e fattas de terra cotta o in pedra. In casi tottus sas istatuas su corpus femininu est meda evidentziadu, cun tittas, bentre e costazos evidentziados. Custas formas non fuint unu particulare artisticu simple, ma teniant unu signifficu forte meda. Serbiant difattis a mustrare sa capatzidade de sa femina de dare sa vida. Pro sas populassiones antigas sa femina fuit bida comente una frigura sacra pro itte mustraiat sa naschida, sa creschida e s’andare a daenantis de sa comunidade.

In cussu tempus sa vida de sas pessonas fuit ligada a s’istrinta cun sa nadura. Sas comunidades biviant mescamente de laurantza e pesadura e dippendiant de su tottu dae sa saliosidade de sa terra.Si sos campos produiant pagu o si sos animales non proliffigaint, sa vida de sas biddas fuit in perigulu. Po custu motivu, sa saliosidade fuit cussiderada un’elementu de fundamentu e sa Dea Mama mustraiat propriu custa fortza de sa nadura capatze de ingendrare e nudrire sa vida.

Est probabbile chin sas istatueddas benzerent impittadas in su mentres de ritos religiosos o tzerimonias ligadas a sos mamentos prus importantes de sa vida de sa comunidade, comente sa semenadura, su regortu o sa naschida de sos pitzinnos. Pro mesu de custos ritos sas populassiones dimandaiant affianzu, bundantzia de sos regortos e primorosidade po sas biddas.

Sa Dea Mama fuit duncas bida comente una frigura amparadora chi garantiat s’ecchilibriu e su benessere. Intre sos oggettos prus connoschidos bi est sa Dea Mama de Turriga, un’istatuedda in terracotta de su terzu millenniu A.C. Sa frigura est bistada fatta sezzida cun sas manos supra de su bentre, unu gestu chi mustrat in manera crara su tema de sa maternidade e de s’ingendra de sa vida.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22