S’Arbutzu, connotu fintzas comente  Cadrilloi, Cadrillòni, Cadilloni, Cadrigione, Irbutu, Ischiria, Iscraria, est una mata connota meda in sas traditziones de sa Sardigna. Cun su  frore suo, custu fundu ispontàneu de sa mantza mediterrànea tenet unu ruolu màgicu e cun meda impreos in sa cultura isolana.

Cumintzat a frorire in maju. Unu tempus, in sas domos sardas, non mancaiant mai sas cranistas cun s’arbutzu in sos cabidales de sas isposas. Custas cranistas, cun formas e mannària diferentes, fiant essentziales pro sas fainas fitianas in coghina e pro sa traballadura de su pane e de àteros alimentos preparados in domo. Sos frustigos de arbutzu, robustos e mujaditos, costituiant sa matèria prima pro sa realizatzione de custas cranistas, ma non pro custu ebbia: su frore istilizadu fiat impreadu a s’ispissu in traballos de recramu e tessidura, arrichende su patrimòniu artìsticu e artesanale de s’ìsula.

S’Arbutzu s’impreaiat fintzas pro abrontare su màndigu. Sa patata cora suta de sa chisina, rapresentaiat una risursa pro sas classes prus pòberitas,  cumpletende pastos modestos. Sos rebuddos friscos de su cambu, ammaniados in vàrias maneras, deveniant parte de su màndigu de onga die, unidos a àteros vegetales e ortalìtzias. Sas fògias friscas, imbetzes, fiant impreadas pro imboligare formas piticas de casu, lis donede a sos nidolos unu sabire e unu nuscu partcuculae, chi istesiaiat fintzas sos babbois.

In prus de sas calidades alimentares suas, s’arbutzu possedit propiedades benèficas pro sa pedde. Sas fògias suas sunt impreadas pro infriscare sa pedde e pro curare sas brusiaduras causadas dae su sole. In su Medioevu, s’arbutzu fiat devènnidu un’alleadu pretziosu pro sa bellesa de sas fèminas, pro ite s’impitaiat pro nde peare sas mantzas de sa pedde, comente sas lentìgias.

Ancora oe, s’Arbutzu est assotziadu a creìngios antigos: si creiat chi custu fundu poderet agire comente rimèdiu pro abenenamentos o ispìtzulos de babbois velenosos, una traditzione chi tenet raighinas in sas influèntzias de sos Gregos e de sos Romanos, lòmpidos a Sardigna. In sa mitologia grega, s’arbutzu beniat postu a inghìriu de sas tumbas, pro more chi si creiat chi agiudaret sos mortos pro su biàgiu in s’aldilà.

In su cuntestu cristianu, su cambu de s’arbutzu leat su nùmene de “Bàculu de Santu Giosepe”. Sa paristòria  contat chi Santu Giosepe, a sa chirca de unu maridu pro Maria, giughiat unu bàculu de arbutzu chi aiat froridu in modu meraculosu, inditende in custa manera s’isposu adatu pro Maria.

 “Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

SoloWomenRun, record de iscrissiones in Casteddu: 16miza feminas a sa cursa non cumpetitiva.

Galabera manna po sa SoloWomenRun, sa cursa dedicada a sas feminas chi bi at essere dominiga in Casteddu. S’edissione de cust’annu at giai fattu sinzare unu resurtadu importante meda: sa cursa non cumpetitiva, at apperricadu su numeru massimu de partetzipantes cun 16miza feminas iscrittas.

Su record est fintzas de sas truppas iscrittas. Cust’annu, difattis, ant a partetzipare a sa cursa casi 55 isquadras e truppas de amigas chi ant detzisu de partetzipare imparis a sa die. So ordiminzadores sunt cuntentos meda de sa respuindida de su pubbricu e sunt giai pensande a sa cursa imbeniente. S’intentu po su tempus benidore est meda prus agudissiosu: arrivare a 20miza partetzipantes e rendere sa manifestassione meda prus manna e partetzipada.

Addia de sa cursa at essre fintzas una die de festa. S’abbenimentu est pensadu po faghere bistare impare feminas meda e bivere unu manzanu faghinde isport, cun divertimentu e cundivisione. In su mentres de sa die bi ant essere musica, animassione e mamentos de intrattenimentu chi ant  accumpanzare sas partetzipantes prima e pustis de sa cursa.

A sa manifestassione bi ant essere feminas de donzi edade. S’etade media at essere de 46 annos, ma intre sas iscrittas bi sunt fintzas piccioccas zovanas meda e feminas prus mannas. Medas de sas chi ant a partetzipare arribant dae Casteddu e dae sa zura metropolitana, ma sa cursa muttit fintzas medas feminas dae atteras zuras de sa Sardigna.

Prus de sa metade de sas iscrittas, difattis, arribat dae iscroccas comente Sulcis, Aristanesu e Ozzastra. Custu mustrat cantu sa manifestassione siat connoschida in tottu s’isula.

No ant a mancare nemmancu sos partetzipantes chi arribant dae su restu de Italia. Casi 50 feminas ant  arrivare dae divressas regiones italianas pro partetzipare a sa cursa. A custas si azzunghent fintzas una deghina de feminas chi ant arribare dae forastigu.

Su caminu de sa cursa at a partire dae intro sa Fiera de Casteddu. Sas partetzipantes ant a passare in sas bias e pratas connottas meda prima de arribare a sa fine in prata Marco Polo. Pro chie partetzipat a sa gara cumpetitiva, su caminu at essere prus longu.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22