Sa rica istòria minerària de su Surcis-Igresiente e Guspinesu s’aviat cara a una potentziale candidadura UNESCO, signende unu passu a in antis significativu. Difatis, unu protocollu de acordu est istadu firmadu in manera ufitziale, unende sos isfortzos de sa Regione Sardigna, 17 comunos chi faghent parte de sa Rete de sos Comunos, su Parcu Geomineràriu, sa Fundatzione Cammino di Santa Barbara e s’Assòtziu Ispeleològicu Sardu.

Su comunu de Buggerru at assùmidu su ruolu de ente cabufila pro custu progetu ambitziosu meda, chi interessat in manera ativa fintzas Àrbus, Carbònia, Carluforti, Frùmini Mayori, Conesa, Gonnos Fanàdiga, Gùspini, Igrèsias, Musei, Narcau, Perdaxus, Portescusi, Santadi, Tratalias, Villacidro, Biddamatraxa.

S’assessore regionale a sa Cultura, Andrea Biancareddu, at bòlidu pònnere a notu s’importu de custa initziativa, sutaliniende chi su patrimòniu de su Surcis diat pòdere otènnere unu reconnoschimentu non petzi istòricu e culturale ma fintzas sotziale e antropològicu. Custu rapresentat una tapa fundamentale pro sa valorizatzione de un’istòria chi at interessadu mìgias de traballadores e at ingendradu s’identidade culturale e umana de sa regione.

Su passu imbeniente at a èssere sa presentada de un’incartamentu miradu a s’insertada in sa “Temptations List” de s’UNESCO. Custa fase rapresentat unu disafiu significativu, ma est fundamentale pro otènnere s’importante reconnoschimentu. Sa candidadura punnat a evidentziare su valore istòricu e culturale de sas minas de sa regione, aberende su caminu a initziativas benidoras de cunservatzione e valorizatzione.

S’initziativa npromovet s’amparu de su patrimòniu istòricu mineràriu, ma in veridade diat pòdere fintzas tènnere un’impatu positivu fintzas a livellu sotziale, afortiende s’identidade de sa comunidade locale e oferende oportunidades noas pro s’isvilupu sustenìbile. Cun su sustennu de diversas entidades, dae sa Regione a sos comunos, s’obietivu est su de creare unu benidore in ue su ricu patrimòniu mineràriu de su Surcis-Igresiente e Guspinesu potzat èssere apretziadu a livellu globale, contribuende a su benèssere de sa comunidade e a sa cunservatzione de sa memòria istòrica de su logu.

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

Sa Dea Mama: una de sas divinidades prus antigas de sa Sardigna.

Sa Dea Mama est una de sas friguras prus antigas e ammaghiantes de s’istoria de sa Sardigna. Si trattat de una divinidade feminina chi pro sas populassiones de sos tempos antigos mustraiat sa vida, sa naschida e sa saliosidade. Sos archeologos ant acciappidu medas istatueddas chi la mustrant in paritzos sitos de s’isulas, sinzu chi custa frigura teniat unu rolu importante meda in sa religione e sa cultura de sas comunidades antigas. Custos oggettos antigos sunt de mizza e mizza annos faghet, meda prima de sa tzivilidade nuragica.

Sas istatueddas de sa Dea Mama sunt casi semper pitticcas e fattas de terra cotta o in pedra. In casi tottus sas istatuas su corpus femininu est meda evidentziadu, cun tittas, bentre e costazos evidentziados. Custas formas non fuint unu particulare artisticu simple, ma teniant unu signifficu forte meda. Serbiant difattis a mustrare sa capatzidade de sa femina de dare sa vida. Pro sas populassiones antigas sa femina fuit bida comente una frigura sacra pro itte mustraiat sa naschida, sa creschida e s’andare a daenantis de sa comunidade.

In cussu tempus sa vida de sas pessonas fuit ligada a s’istrinta cun sa nadura. Sas comunidades biviant mescamente de laurantza e pesadura e dippendiant de su tottu dae sa saliosidade de sa terra.Si sos campos produiant pagu o si sos animales non proliffigaint, sa vida de sas biddas fuit in perigulu. Po custu motivu, sa saliosidade fuit cussiderada un’elementu de fundamentu e sa Dea Mama mustraiat propriu custa fortza de sa nadura capatze de ingendrare e nudrire sa vida.

Est probabbile chin sas istatueddas benzerent impittadas in su mentres de ritos religiosos o tzerimonias ligadas a sos mamentos prus importantes de sa vida de sa comunidade, comente sa semenadura, su regortu o sa naschida de sos pitzinnos. Pro mesu de custos ritos sas populassiones dimandaiant affianzu, bundantzia de sos regortos e primorosidade po sas biddas.

Sa Dea Mama fuit duncas bida comente una frigura amparadora chi garantiat s’ecchilibriu e su benessere. Intre sos oggettos prus connoschidos bi est sa Dea Mama de Turriga, un’istatuedda in terracotta de su terzu millenniu A.C. Sa frigura est bistada fatta sezzida cun sas manos supra de su bentre, unu gestu chi mustrat in manera crara su tema de sa maternidade e de s’ingendra de sa vida.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22