Est istada fata un’iscoberta archeologica importante in Sardigna chi at permìtidu de cuberare unu depòsitu mannu a beru de “follis”, monedas antigas de brunzu introduidas in su 294 p.C. durante sa reforma monetària de Diocletzianu in s’imperu romanu e impreadas fintzas in època bizantina. Custu depòsitu est de sa prima metade de su sèculu IV p.C. e est istadu atzapadu in sas abbas a su largu de sa costa nord-orientale de s’ìsula, a presu de Altzaghena. S’iscoberta est istada fata a ischire dae su Ministèriu de sa Cultura.

Si pensat chi su nùmeru de custas monedas de brunzu siat intre sos 30.000 e sos 50.000 esemplares. Custu nùmeru superat de meda sa de sas monedas coberadas in unu pretzedente acatamentu acontèssidu in su 2013 in su Regnu Unidu, in Seaton, ue fiant istados iscobertos 22.888 follis. In prus de sas monedas, in su depòsitu sunt istadas individuadas ànforas de produtzione africana e calicuna de produtzione orientale.

S’acatamentu est istadu fatu dae unu subàcueu durante un’immersione, cando at annodiadu sos restos metàllicos no a tesu meda de sa costa. A pustis, su Nùcleu Archeològicu Subàcueu de sa Subrintendèntzia de Archeologia, Bellas Artes e Paisàgiu de Tàtari e Nùgoro, paris cun sos Carabineris de su Nùcleu Tutela Patrimòniu Culturale de sa Sardigna e a su Nùcleu Carabineris Subàcueos de sa Sardigna, at esecutadu unu primu reconnoschimentu in su tretu de mare interessadu, in collaboratzione cun su Nùcleu Subàcueos de sos Carabineris de Casteddu e su Nùcleu de sos Vìgiles de su Fogu de Tàtari, cun sa partetzipatzione de sa Politzia de Istadu e de sa Guàrdia de Finàntzia, paris cun sas Capitanerias de Portu.

Sas operatziones subàcueas ant riveladu s’esistèntzia de duas macro-àreas iue s’agataiant sos follis, in unu tretu mannu  e arenosu de su fundale chi s’estendet intre sa marina e sos campos de posidònia.  Totu sas monedas coberadas sunt in cunditziones bonas. Sa datatzione de sas monedas est de perìodu cumprèndidu intre su 324 (chi currispondet a sa monetarzione de Litzìniu) e su 340 p.C. Sa datatzione est istada cunfirmada dae sa presèntzia de monedas de Costantinu su Mannu e dae sas monedas de sos vàrios membros de sa famìlia imperiale.

Su diretore generale de s’Archeologia, de sas Bellas Artes e de su Paisàgiu (Abap), Luigi Sa Rocca, at sutaliniadu s’importu de custa iscoberta e sa netzessidade de preservare e avalorare su patrimòniu archeològicu sutamarinu, chi est semper minetzadu dae fatores naturales e fainas umanas. Su Ministèriu at isvilupadu mètodos e tècnicas de recùperu e cunservatzione eficatzes meda pro tutelare custu patrimòniu istraordinàriu e at promòvidu istrategias innovativas pro l’avalorare.

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

Sa bela manna torrat in Sardigna, s’isula at accasazzare una tappa prima de s’Americas Cup n°38.

Sa bela manna internatzionale est pronta a torrare in Sardigna. S’isula at accasazzare difattis sa prima gara de ammaniada de sa 38° Americas Cup, abbenimentu chi at a finire cun s’assignadura de su premiu in Napoli in su mese de Triulas 2027. Sa Regione at accraradu s’accordu chi at a permittere a sa Sardigna de bintrare pro sa prima borta in s’istoria de sa cumpetissione de sa bela prus de archida a su mundu.

Mancari sos particulares organissativos non siant bistados ancora deffinidos de su tottu, su logu prus probabbile de sa gara est Casteddu. Sa tzittade printzipale sarda est dae annos sa base de sas operassiones de Luna Rossa e est cussideradu unu de sos campos de gara ideales pro sas cundissiones de su bentu, calidade de sas abbas e logos de appozzu, elementos de fundamentu po accasazzare abbenimentos de custu livellu.

Pro sa Sardigna si trattat de una ghirada ispettata po meda tempus. Sas World Series de s’Americas Cup aiant giai iffrisadu s’isula in su tempus passadu, ma chentza mai esecutare. Una prima tentada est de su 2020, cando s’abbenimentu fuit bistadu iscancelladu pro su Covid. Una secunda occasione fuit prevedida po su mese de Santuaini 2023, cun garas in disignu dae su 12 a su 15 de su mese, ma fintzas in cussu casu tottu est bistadu annuddadu  meda tempus prima, intre condierros e tesones intre sa Regione e sos ordiminzadores neozelandesos, chi aiant battidu a sa
tramuda de sas garas in Jedda, in Arabia Saudita.

Sa delusione fuit pustis accreschida cun s’assignadura de sa 38° Americas Cup a Napoli, unu seperu chi aiat addescadu fintzas una dibatta importante de sa politica. Sa preparassione  chi si depet faghere in Sardigna est ora una ispecie de riscattu po s’isula, chi at a podere accasazzare sas primas garas uffitziales de su ciclu novu de sa cumpetissione e torrare a su tzentru de su giru belicu internatzionale.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22