In Sardigna, a pustis de su càvaru biaitu, si registrat como s’arribu de una àtera genia non indìgena, su bròmbulu pintulidau, originàriu de su Patzìficu. Custu fenòmenu pesat pessamentos subra s’impatu potentziale chi  diat pòdere tènnere subra  sa fàuna ìtica locale.

In  cabudanni, durante sas fainas de compudu pranificadas in s’àmbitu de su progetu Istrategia Marina, sos tècnicos de su Dipartimentu de Sàssari e Gaddura de s’ARPA Sardigna, cun su suportu logìsticu frunidu dae sa Capitaneria de Portu de Terranoa, ant fatu un’iscoberta ispantosa. Medas esemplares de Phyllorhiza punctuata (von Lendenfeld 1884), una genia de bròmbulu originàriu de su Patzìficu otzidentale, sunt istados individuados a su largu de sas costas de Terranoa. Custa medusa mutida in italianu “medusa a pois”.

Mancari sos primos sinnos de sa presèntzia de custa creatura in su Mediterràneu torrent a artziare a su 2009, in sos ùrtimos annos s’est bida una creschida esagerada. Custu si pensat pro more chi su bròmbulu at agatadu un’ambiente favorèvole in sos mares nostros. Sa mannia de custa genia podet lòmpere fintzas sos 60 cm de diàmetru. Nointames, est importante notare chi custa medusa non rapresentat una minetza direta pro sos bagnantes, pro more chi no abrùgiat cando intra in cuntatu cun sa pedde. A su contràriu, donat  pessamentos pro sa comunidade ìtica locale.

Custas abbistadas sunt acontèssidos in su cuntestu de sas operatziones de rilevamentu e campionamentu prevìdidas dae su Descritore 2 de s’Istrategia Marina, chi si cuntzentrat subra s’identificatzione de mesches no indìgenas, sas gasi naradas NIS (No-indigenous species). Custu tipu de compudu est importante in sas àreas cun tràficu navale internatzionale mannu, ca b’est s’arriscu cuncretu de introduire mesches alienas in ecosistemas marinos sensìbiles.

Sa presèntzia semper prus fitiana de sa medusa de su Patzìficu e de su càvaru biaitu in sas abbas sardas torrat a pònnere in evidèntzia s’importu de s’ecologia marina e a s’importàntzia de compidare cun atentu s’ecosistema marinu pro amparare sa biodiversidade sua.

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

Sartiglia 2026 : connottu, caddos e contierras supra sa siguresa.

Sa Sartiglia de Aristanis torrat a colorare sas carrelas de sa tzittade cun sa sua ispettaculare cursa medievale cun sos caddos, unu de sos abbenimentos  prus ammaghiantes de su Carrasegare sardu. Setzidores caratzados a caddu si disaffiant in sa cursa a s’istedda e in sas parizas, mustrande abilidade e corazzu e muttinde appassionados de folklore e turistas dae tottu s’isula e dae fora. S’ispettaculu, cun raighinas de seculos, mustrat s’identidade culturale aristanesa, ma s’edissione de cust’annu est accumpanzada dae dibattas e contierras ligadas a sa siguresa.

Sas dispostas novas prenettant affianzos comente cascos e gorpettes po sos setzidores, ma sos ordiminzadores narant chi custos obbrigos arriscant de cumpromittere sa parte de su connottu e bisiva de sa Sartiglia, intre costumenes istoricos e caratzas tipicas.

S’amministratzione comunale at avantzadu interpretatziones chi diant permittire de faghere s’abbenimentu chentza revertire sas leghias antigas, mentres sa chistione est bistada discutida fintzas a livellu istitutzionale pro accrarare sas regulas. Sa cosa addurat cristallitzada, cun cussos chi sustentant su connottu chi dimandant de mantennere frimma s’identidade de sa manifestassione e cussos chi sunt interessados a tutelare sos setzidores e sos animales.

Sos Gremios istoricos, assotzios chi mustrant sos Gremios ligados a sa Sartiglia, ant ghettadu appellos po diffendere sa manifestassione in sa forma sua originale. Mancari sas tesones, sos ammanizos andant a daenanti intre proas, bestiduras e costumenes, dae sa frigura de Eleonora de Arborea fintzas a sos isseperos de sas parizas. Sa tzittade bivit unu fermentu chi aunit braga e murighinzu, mentres sa comunidade chircat de abbilantzare rispettu po su conntottu e attentzione a sas regulas novas de siguresa.

Sa Sartiglia addurat gai una frigura de istoria, comunidade e floklore, e sas contierras de cust’annu reflettint s’isfida chidrina de cunciliare su rispettu de su connottu antigu cun sas esigentzias de sa siguresa moderna. Abbenimentos comente sa Sartiglia non sunt solu ispettaculos, ma beros e proprios istrumentos de memoria de tottus e identidade culturale.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22