Un’istòria ùnica est capitada in s’istrada istatale 554, a presu de su policlìnicu de Pauli. Sa criadura, Francesco Paderi Sanna, at dimustradu de tènnere meda presse de adobiare a su babbu Luca e a sa mama Alessandra, a su puntu de detzìdere de nàschere diretamente in màchina. Est istadu unu cuntentu mannu acollire unu membru nou in famìlia, ma su sentidu s’amescurat a sa timoria cando sa nàschida acontesset in mesu a su tràficu in unu de sos caminos prus traficados de sa Sardigna.

Sa vida no isetat e non s’apessamentat de su tràficu o de sos chilòmetros de percùrrere pro lòmpere a su puntu de sucursu prus serente. Gasi, sa die a in antis, su frocu tzeleste est istadu apicadu in s’istatale 554, testimòngiu de un’eventu istraordinàriu. “Salude, mi muto Francesco Paderi Sanna e so naschidu in màchina mentras fia andende a s’ispidale. Pro bona sorte, est andadu totus bene! Gràtzias a sos ànghelos chi nos isetaiant a s’intrada, mancari bos potzo assegurare chi apo pèrdidu 10 annos de vida”, at comunicadu su babbu a traessu de sa pàgina sua de Facebook.

Custa istòria chi s’est concruida bene, ponet a campu una problemàtica semper prus atuale: sa reduida de sos prèsidio sanitàrios e de sos naschidòrgios, ue repartos e servìtzios benint semper prus ismesados. Su piticu Francesco no at pòdidu bènnere a su mundu in Murera, su logu suo de apartenèntzia, pro more chi non fiat disponìbile unu repartu de ostetricia. Custu fatu ponet a notu s’importu de garantire servìtzios sanitàrios adeguados e atzessìbiles a totu sas comunidades, de manera chi ogni criadura potzat èssere acollidu in un’ambiente seguru e professionale.

Nointames sas tzircustàntzias imprevistas, sa nàschida de Francesco est istada unu momentu de grandu brègiu pro sa famìlia sua. Su coràgiu e sa prontesa de Luca e Alessandra, acostagiados dae sos ànghelos chi los ant acollidos a s’intrada de s’ispidale, ant contribuidu a fàghere de custa esperièntzia istraordinària un’ammentu chi no ant a iscarèschere mai. Auguramus a Francesco una vida prena de cuntentesa e isperamus chi custa istòria serbat de istìmulu pro garantire servìtzios sanitàrios prus adeguados a totu sas comunidades, fintzas in àreas remotas e cun pagos servìtzios.

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

Su fenomenu de sos mangones in s’istagnu de Molentargius: un’ispettaculu naturale in su coro de sa tzittade.

S’istagnu de Molentargius, intre Casteddu e Quartu S. Elena, offerret unu de sos ispettaculos prus ammaghiantes de sa Sardigna cun sa presentzia regulare de sos mangones arrubios. Custos puzzones galanos, chi faghent parte de sa zenia Phoenicopterus roseus, sunt attirados dae sas abbas calmas e salamattas de sa zura, chi offerrint cundissiones ideales po los faghere pappare e faghere sos nios. Su Parcu Naturale Regionale de Molentargius-Saline, chi est mannu casi 1.600 ettaros e cumprendet istagnos, abba e salinas istoricas, est bistadu fattu po tutelare custu eco-sistema unigu, reconnoschidu a livellu internatzionale dae su Protocollo de Ramsar.

Sos mangones arribant donz’annu dae zuras divressas de su Mediterraneu, comente Francia,Spagna e nord Africa, e acciappant in Molentargius unu furriadorzu seguru gratzias a sas abbas bassas, riccas de cosa de pappare e paza marina, e a sa trancuillidade de s’ambiente. Dae su 1993, sa zura est divennida fintzas unu logu po faghere sos nios: donzi beranu sas cropas, fraigant nios de fangu, ponent sos ovos e creschent sos puzzoneddos, dande vida a unu fenomenu de biodiversidade ispettaculare.

Su tempus massimu de appellida andat dae martu a triulas, cando sos puzzoneddos naschent cun pinnammene ferulattu e sos mannos si movent tottu imparis, pappande e comunicande intre issos, creande una bera “nue arrubia” chi si biet dae attesu meda. Pro diffendere sas niadas, su Parcu controllat su livellu de s’abba e alindat s’intrada a carchi zura, garantinde gai sa trancuillidade chi serbit a sos puzzones. Fintzas fora de s’istajone sessuale, sos mangones  addurant a s’ispissu in s’istagnu o in sas zuras umidas accanta, comente s’istagnu de Santa Gilla, offerrinde un’ispettaculu unigu con sos bolos elegantes insoro e accumpanzados dae atteras zenias de puzzones de s’abba, intre sos cales mengones,tzurullios, filippas e anadras.

Sa presentzia de sos mangones in Molentargius, ets unu esempru craru de bivere imparis intre natura e tzittade, mustrande comente un’eco-sistema delicadu potat esistire a pagos passos dae su tzentru de sa tzittade. Custu fenomenu naturale no est solu un’occasione po su birdwatching, ma fintzas un’indittu de sa puresa de sas abbas e de sa calidade de s’habitat, cuffirmande s’importantzia de tutelare e balorizzare sas zuras umidas sardas.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22