Sardigna imbiancada in su fine chida: fintzas a 50cm supra suGhennarghentu intre bellesa e dificultade

In su fine de chida sa Sardigna est bistada imboligada dae una froccada istravanada chi at revertidu s’ìsula in d’unu iscenàriu de jerru beru. In su Ghennarghentu sos ammuntonos sunt arrivados a sos 50 centímetros mentres in medas biddas de su tzentru sa nie est arrivada intre sos 10 e sos 20 centímetros, unu abbenimentu istravanadu, pro unu mese de sant’Andria, chi at donadu bistas de cartolina cun cunsighèntzias in sa vida de ogni die.

Sa nie at sighidu a ruere a palas a susu de sos 700 metros de artària, donande una bista alpina a sos logos de montagna, mentras in tzentros prus bassos comente Macumere e Biddanòa Tulo sa nie est abarrada in terra solu su note. Sa colada at tentu allentamentos e problemas: mezos iscopanie e
isparghidores de sale sunt bistados impreados in sas carrelas printzipales de sa Provìntzia de Nùgoro, ma calicuna carrela, mescamente cussas secundàrias o cun pendentzia manna, sunt abarradas perigulosas e astradas, causende discumbenios e allentamentos in su tràficu.

In calicuna comunidade de montagna sa nie at causadu isulamentu temporàneu, cun dificultades in sas tramudas e interrutziones de s’ elètritzidade o de sas lìnias telefònicas. Sos pesadores e sas famìllias de sas biddas de montagna ant devidu afrontare problemas cun sos animales e in sas atividades de donzi die, mentres calicuna iscola e servìtzios locales sunt bistados custrintos a firmare pro unu pagu sas atividades pro garantire sa siguresa. Sa situatzione pedetatentzione: chie depet biazare in sas zuras de s’internu si depet adressare de ammanios zustos, cansare ispostamentos non netzessarios e fàghere atentzione mescamente in sos passos de montagna.

In su mentres, sa màchina de sos succursos e su controllu de su pianu nie sunt operativas, cun mezos comunales e provintziales chi sunt tribagliande pro garantire sa colada de sas carrelas printzipales.

Su fritu cadriu s’est fatu intendere fintzas in sa campura: in sos ispuntones de su Ghennarghentu sa temperatura at tocadu sos -5°C, mentres in Casteddu sa temperadura de custu manzanu fiat de 5°C. Custa froccada, una de sas prus fortes pro unu sant’Andria sardu, at apparadu unu ispetàculu de jerru raru in s’ìsula, intre iscenàrios ispantosos e discumbenios chi ant postu a sa proa sa mobilitade e sa vida de donzi die de sos tzitadinos.

“Attività realizzata con il contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2024- 2025.LR22/2018, art.22”

Sos  tres mastros mannos de su tzinema sardu:identidade e memoria supra s’ischermu mannu.

Intre sos registas sardos prus famados e de signifficu bi sunt Gianfranco Cabiddu, Sarbadore Mereu  e Enrico Pau, tres personalidades differentes po formassione e istile ma postas impare dae su disizu de contare s’isula in sa cumplessidade sua, binchinde friguras de su folklore. Su tzinema insoro at dadu unu contribbudu detzisivu pro fraigare unu contu modernu de sa Sardigna, capatze de faeddare cun sa bista natzionale e internatzionale.

Gianfranco Cabiddu est cussideradu unu de sos ispegilizatores de su tzinema sardu de oe. Sa carriera sua si distinghet po s’attentzione a sa mannesa culturale e litteraria, addia chi po unu ligonzu forte cun sa musica e su teatru. Operas comente Disamistade ant accomettadu temas chi pertoccant a s’istoria de s’isula in manera funguda, comente sa vinditta e sos codices de onore, apparande una mirada critiga ma mai subrana. Cun

La stoffa dei sogni, ambientadu in s’Asinara e ispiradu a Shakespeare, Cabiddu at mustradu sa capatzidade de fundere connottu e universalidade,alcansande reconnoschimentos importantes e candidandesi a premios natzionales. Su caminu artisticu suo est ligadu fintzas a sa frigura de De Andrè. Sarbadore Mereu est invetze una boghe prus deretta e de su tempus nostru. Su tzinema suo est a s’ispissu deffinidu reale e intimu, capatze de contare sa Sardigna dae sas foranias de sas tzittades, de sos zovanos e de sas trasformassiones sotziales.

Cun Ballo a tre passi at tentu unu sutzessu de critica mannu abberu, mentres Bellas Mariposas at conchistadu su pubbricu e sa critiga gratzias a unu limbazu novu e una contassia chi chi ponet impare unu eja e unu no dillezu e dramma. Mereu impittat a s’ispissu su sardu e attores chi non lu faghent po tribagliu, seperu chi dat berteresa e fortza de signifficu a sos films suos.

Enrico Pau si annodittat po un’istile prus poeticu e pensamentosu, deffinidu dae un’attentzione particulare a sa memoria, a sa mannesa de sas feminas e a s’istoria de s’isula. Cun l’Accabbadora at giuttu supra s’ischermu una frigura simbulu de su connottu sardu, accomettande temas diligos cun sensibilidade manna. Su tzinema suo si movet intre realidade e bellesa, apparande bistas cadrias e contos fungudos chi iscumbattant s’identidade de donzunu e de tottus.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22