Smartphone e minores: sas indittaduras noas de sa Sotziedade Italiana de Pediatria e s’importu de un’ impreu sciente.

Sa “Sotziedade Italiana de Pediatria” at ispainadu racumandatziones noas subra s’impreu de sos dispositivos digitales dae parte de sos minores, presentendelas in Senadu in su mentres de sos Istados Generales de sa Pediatria.

Sas indittaduras imbidant a cansiare s’intrada chentza controllu a Internet in antis de sos 13 annos, a differrere s’impreu de su smartphone personale a su mancu fintzas a custa edade e a allonghiare s'impreu de sos social media, fintzas a sos 18 annos, in ube sa leze nde permitat s’impreu a comintzare dae sos 13.

Segundu sos espertos, un’amigantzia meda precosa cun smartphone, tablet, videojogos e prataformas social esponnent sos pitzinnos a arriscos mannos, derettu e in tempus longu. Intre sos perìgulos printzipales bi sunt tzitados s’atzessu chenza cuntrollu a cuntenutos malos, sa possibilidade de isvilupare cumportamentos imbistos e s’efetu subra s’isvilupu mentale, emotivu e relatzionale.

S’infàntzia e s’adulescèntzia sunt mamentos in ue su cherbeddu est ancora in prenu cambiamentu e un’impreu digitale intensu podet cotulare cun protzessos de fundamentu comente s’atentzione, sa capatzidade de cumprendere, s’autoregolatzione emotiva. Sas racumandatziones non si alindant a su tema de s’edade. Imbidant puru a ischìvare s’impreu de sos dispositivos in su mentres de sos bustos e in antis de andare a dromire, mamentos de sa die chi devent èssere dedicados a sas relatziones familiares, a su pasu e a sa regulatzione fisiològicas.

Si cussizat de faghere atividades a s’abertu, isport, letura e giogu creativu, istrumentos de fundamentu pro accotzare unu isvilupu ecchilibradu e pro cuntrastare sa assediosidade ligada a s’abbusu de ischermos.

S’annoamentu mustrat comente s’efetu de sos istrumentos digitales subra sa crèschida de sos minores siat oramai unu tema tzentrale in sa chirca iscientìfica, ispainande sa netzessidade de lìnias de ghia craras pro famìllias, iscolas e operadores sanitàrios.

“Attività realizzata con il contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2024- 2025.LR22/2018, art.22”

Su chervu sardu cona de una torrata a nachere de s’ambiente.

Su chervu sardu, connoschidu iscientificamente commente Cervus elaphus corsicanus, est una de sas castas pius ammaghiantes e de signifficu de sos animales de sa Sardigna. Tippicu de s’isula e de sa Corsica, custu animale si annodittat po sas mesuras prus pitticcas in cunfrontu a su chervu europeu e po su abbrigu fuscu chi cambiat tonalidade cun sas istajones. Po seculos at bividu in sos buscos e in sas magras mediterraneas de s’isula diveninde parte de sa bista naturale e de sa cultura locale.

In su Noighentos su chervu sardu at arriscadu de si estinghere pro more de sa cazza estremada e de sa minimada de sos logos in sos cales biviat. A sa fine de sos annos Sessanta nde adduraiant solu pagas chentinaias de tipos cuncentrados mescamente in sa parte de bassu de s’isula. Dae cussu mamentu sunt bistados incumintzados programmas importantes meda de tutela e accreschimentu chi ant permittidu a s’ispecie de torrare a occupare zuras mannas de sa Sardigna.

Oe su chervu sardu est presente in medas zuras de sos montes e corongias commente su Sulcis,su Sarrabus,S’Ozzastra e su Gennargentu. Bivet in logos riccos de buscos de elighes e magras mediterraneas, inube agattat furriadorzu e cosa de pappare. Pappat meda erba, fozzas,chimizones e fruttos,isboddiande unu rolu de fundamentu in s’ecchilibriu de sos ecosistemas forestales.

Una de sas cosas pius ammaghiantes de sa vida de su chervu sardu est su tempus de sos amores chi est in attonzu. In custa fase sos mascros bogant a fora boghes potentes po giammare sas feminas e appartare sos atteros mascros. Custu fenomenu nadurale faghet arrivare donz’annu appassionados e istudiosos, apparande un’ispettaculu unicu in sos buscos sardos, de cuntattu mannu.

Sa torrada de su chervu sardu no est solu unu sutzessu biologicu, ma puru unu signale importante po cunservare s’ambiente. Sa presentzia sua cunfirmat sa salude bona de sos ecosistemas e dat unu contribbudu a sa balorizzatzione su patrimoniu naturale de s’isula. In medas zuras su chervu est divennidu fintzas unu elementu de attrassione po su turismu naturalisticu e de ecchilibriu ecologicu. Subra de custa ispecie sunt bistados pubbricados puru paritzos libros fotogiornalisticos dae domos sardas chi lu cheriant evidentziare.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22