“Casteddu tenet sos fundamentu furriadas de una tzitade tzeleste. Totu custu chi nde essit est de roca forte e s’acafat a su chelu, ma su chi la poderat tenet basamentu in tuvos calcàreos surreales, bòidos càrsicos e ecos de abba.

Non li apo mai bidu tènnere bisòngiu de sa note pro devènnere bella, ma cando calat su sero s’iscuru urbanu li dogat sa duresa de sos cuntornos, regalende·li s’evanescèntzia de sas promìtidas galu de delùdere. A binti annos l’odiaia, como mi paret de non resèssere mai a mi nde satzare”.

Custos sunt sos faessos de Michela Murgia, s’iscritora de Cabras morta a51 annos. In maju aia annùntziadu a Il Corriere della Sera «Tèngio una maladia terminale».  Aiat riveladu sa maladia sua, una cartzinoma a sos renes a su de bator istàdios, in un’intervista emìtida a Aldo Cazzullo su maju coladu. S’11 de làmpadas, Murgia aiat annuntziadu su ritiru de sos addòbios pùblicos. In sa metade de trìulas aiat cojuadu «in articulo mortis» a Lorenzo Terenzi (1988), atore, regista e mùsicu. Cun su romanzu suo prus nòdidu, «Accabadora» (Einaudi, 2009), aiat bintu su prèmiu Campiello. S’ùrtimu libru suo, «Tre ciotole. Rituale di  un anno di crisi» (Mondadori, 2023), est intradu deretu in sas classìficas de sos volùmenes prus bèndidos.

Naschida in Crabas, in provìntzia de Aristanis, su 3 de làmpadas 1972, a pustis de sos istùdios religiosos e sa faina a s’internu de s’Atzione catòlica, Murgia est istada pro meda tempus insegnante de religione, ma at fatu diversos traballos «precàrios» chi lis ant donadu spiratzione pro unu blog, posca devènnidu unu libru-denùntzia, irònicu e drammàticu, Il mondo deve sapere. Romanzo tragicomico di una telefonista precaria (Isbn, 2008; posca Einaudi, 2017), subra de su mundu de sas bèndidas telefònicas, devènnidu in su 2008 unu film de Paolo Virzì cun su tìtulu Tutta la vita davanti.

S’iscritora est istada interrada eria a merie in sa Crèsia de sos Artistas de Roma a sa presèntzia de medas collegas, persones de s’ispetàculu, intelletuales e gente comuna. Su baullu est istadu carradu a pala dae sos familiares e dae s’iscritore Saviano.

A s’essida de sa crèsia est istada retzida dae un’aplàusu longu meda dae banda de sas persones chi ant abetadu oras e oras suta de su sole. Sa pratza e sas persones abarradas a s’internu de sa crèsia ant intonadu  s’innu partigianu ‘Bella Ciao’.

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

Sa Dea Mama: una de sas divinidades prus antigas de sa Sardigna.

Sa Dea Mama est una de sas friguras prus antigas e ammaghiantes de s’istoria de sa Sardigna. Si trattat de una divinidade feminina chi pro sas populassiones de sos tempos antigos mustraiat sa vida, sa naschida e sa saliosidade. Sos archeologos ant acciappidu medas istatueddas chi la mustrant in paritzos sitos de s’isulas, sinzu chi custa frigura teniat unu rolu importante meda in sa religione e sa cultura de sas comunidades antigas. Custos oggettos antigos sunt de mizza e mizza annos faghet, meda prima de sa tzivilidade nuragica.

Sas istatueddas de sa Dea Mama sunt casi semper pitticcas e fattas de terra cotta o in pedra. In casi tottus sas istatuas su corpus femininu est meda evidentziadu, cun tittas, bentre e costazos evidentziados. Custas formas non fuint unu particulare artisticu simple, ma teniant unu signifficu forte meda. Serbiant difattis a mustrare sa capatzidade de sa femina de dare sa vida. Pro sas populassiones antigas sa femina fuit bida comente una frigura sacra pro itte mustraiat sa naschida, sa creschida e s’andare a daenantis de sa comunidade.

In cussu tempus sa vida de sas pessonas fuit ligada a s’istrinta cun sa nadura. Sas comunidades biviant mescamente de laurantza e pesadura e dippendiant de su tottu dae sa saliosidade de sa terra.Si sos campos produiant pagu o si sos animales non proliffigaint, sa vida de sas biddas fuit in perigulu. Po custu motivu, sa saliosidade fuit cussiderada un’elementu de fundamentu e sa Dea Mama mustraiat propriu custa fortza de sa nadura capatze de ingendrare e nudrire sa vida.

Est probabbile chin sas istatueddas benzerent impittadas in su mentres de ritos religiosos o tzerimonias ligadas a sos mamentos prus importantes de sa vida de sa comunidade, comente sa semenadura, su regortu o sa naschida de sos pitzinnos. Pro mesu de custos ritos sas populassiones dimandaiant affianzu, bundantzia de sos regortos e primorosidade po sas biddas.

Sa Dea Mama fuit duncas bida comente una frigura amparadora chi garantiat s’ecchilibriu e su benessere. Intre sos oggettos prus connoschidos bi est sa Dea Mama de Turriga, un’istatuedda in terracotta de su terzu millenniu A.C. Sa frigura est bistada fatta sezzida cun sas manos supra de su bentre, unu gestu chi mustrat in manera crara su tema de sa maternidade e de s’ingendra de sa vida.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22