Unu betzu de 71 annos, primu casu de colera in Sardigna de s’epidèmia de su 1973, est ricoveradu dae belle una chida in Casteddu in su repartu de Maladias infetivas de s’ispidale Santìssima Trinidade. Sas cunditziones suas sunt istàbiles e non presentat prus sìntomos.

Sa situatzione est in su repartu de s’Asl de Casteddu de acordu cun sa de Seddori, dae ue benit su malàidu. A comintzu fiat andadu a si fàghere bisitare dae una guàrdia mèdica de Àrbus (Sud Sardigna) pro istorbos gastrointestinales. At a èssere atuadu unu protocollu de tratzamentu, a contivìgiu de su servìtziu de Igiene pùblica, pro individuare sa cadena de contàgiu in su territòriu de provenièntzia de s’òmine. Cando est arribbadu a su repartu de Maladias infetivas, su pensionadu non fiat grave, sende chi aiat sìntomos lèbios dae diversos meses, paris cun una patologia crònica de s’istentina. “Est bastada una terapia reidratante prus un’antibiotica”, at naradu su primàriu Goffredo Angioni. “Sas cunditziones suas sunt megioradas, duncas dae su puntu de bista clìnicu su malàidu istat mègius. Fortzias at èssere dimìtidu in custas dies”. Su vibrione de su colera est istadu individuadu petzi sa chida colada, a pustis de sos esàmenes fatos a su malàidu.

In generale su perìodu de incubatzione de sa maladia est cùrtzia, “duas-chimbe dies”, ispiegat Angioni. “Su sìntomu clàssicu est sa diarrea; s’arribbat fintzas a 30-40 iscàrrigas a sa die, fintzas de prus, cun emissione de cantidades piticas casa ora”, agiunghet su primàriu de Maladias Infetivas. “Posca faghet a tènnere fintzas calicunu episòdiu de vòmitu, ma in generale non si tenet calentura”.

Su colera podet èssere fintzas asintomàticu. “In sos Paisos ue est endèmicu – comente Ìndia e Sud-est asiàticu – tres casos subra de bator non sunt sintomàticos”, sighit Angioni, chi ammentat sas cunditziones chi podent àere contribuidu a s’essida a campu torra de sa maladia. Unu fatore est su calore.

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

Sa Dea Mama: una de sas divinidades prus antigas de sa Sardigna.

Sa Dea Mama est una de sas friguras prus antigas e ammaghiantes de s’istoria de sa Sardigna. Si trattat de una divinidade feminina chi pro sas populassiones de sos tempos antigos mustraiat sa vida, sa naschida e sa saliosidade. Sos archeologos ant acciappidu medas istatueddas chi la mustrant in paritzos sitos de s’isulas, sinzu chi custa frigura teniat unu rolu importante meda in sa religione e sa cultura de sas comunidades antigas. Custos oggettos antigos sunt de mizza e mizza annos faghet, meda prima de sa tzivilidade nuragica.

Sas istatueddas de sa Dea Mama sunt casi semper pitticcas e fattas de terra cotta o in pedra. In casi tottus sas istatuas su corpus femininu est meda evidentziadu, cun tittas, bentre e costazos evidentziados. Custas formas non fuint unu particulare artisticu simple, ma teniant unu signifficu forte meda. Serbiant difattis a mustrare sa capatzidade de sa femina de dare sa vida. Pro sas populassiones antigas sa femina fuit bida comente una frigura sacra pro itte mustraiat sa naschida, sa creschida e s’andare a daenantis de sa comunidade.

In cussu tempus sa vida de sas pessonas fuit ligada a s’istrinta cun sa nadura. Sas comunidades biviant mescamente de laurantza e pesadura e dippendiant de su tottu dae sa saliosidade de sa terra.Si sos campos produiant pagu o si sos animales non proliffigaint, sa vida de sas biddas fuit in perigulu. Po custu motivu, sa saliosidade fuit cussiderada un’elementu de fundamentu e sa Dea Mama mustraiat propriu custa fortza de sa nadura capatze de ingendrare e nudrire sa vida.

Est probabbile chin sas istatueddas benzerent impittadas in su mentres de ritos religiosos o tzerimonias ligadas a sos mamentos prus importantes de sa vida de sa comunidade, comente sa semenadura, su regortu o sa naschida de sos pitzinnos. Pro mesu de custos ritos sas populassiones dimandaiant affianzu, bundantzia de sos regortos e primorosidade po sas biddas.

Sa Dea Mama fuit duncas bida comente una frigura amparadora chi garantiat s’ecchilibriu e su benessere. Intre sos oggettos prus connoschidos bi est sa Dea Mama de Turriga, un’istatuedda in terracotta de su terzu millenniu A.C. Sa frigura est bistada fatta sezzida cun sas manos supra de su bentre, unu gestu chi mustrat in manera crara su tema de sa maternidade e de s’ingendra de sa vida.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22