Unu betzu de 71 annos, primu casu de colera in Sardigna de s’epidèmia de su 1973, est ricoveradu dae belle una chida in Casteddu in su repartu de Maladias infetivas de s’ispidale Santìssima Trinidade. Sas cunditziones suas sunt istàbiles e non presentat prus sìntomos.

Sa situatzione est in su repartu de s’Asl de Casteddu de acordu cun sa de Seddori, dae ue benit su malàidu. A comintzu fiat andadu a si fàghere bisitare dae una guàrdia mèdica de Àrbus (Sud Sardigna) pro istorbos gastrointestinales. At a èssere atuadu unu protocollu de tratzamentu, a contivìgiu de su servìtziu de Igiene pùblica, pro individuare sa cadena de contàgiu in su territòriu de provenièntzia de s’òmine. Cando est arribbadu a su repartu de Maladias infetivas, su pensionadu non fiat grave, sende chi aiat sìntomos lèbios dae diversos meses, paris cun una patologia crònica de s’istentina. “Est bastada una terapia reidratante prus un’antibiotica”, at naradu su primàriu Goffredo Angioni. “Sas cunditziones suas sunt megioradas, duncas dae su puntu de bista clìnicu su malàidu istat mègius. Fortzias at èssere dimìtidu in custas dies”. Su vibrione de su colera est istadu individuadu petzi sa chida colada, a pustis de sos esàmenes fatos a su malàidu.

In generale su perìodu de incubatzione de sa maladia est cùrtzia, “duas-chimbe dies”, ispiegat Angioni. “Su sìntomu clàssicu est sa diarrea; s’arribbat fintzas a 30-40 iscàrrigas a sa die, fintzas de prus, cun emissione de cantidades piticas casa ora”, agiunghet su primàriu de Maladias Infetivas. “Posca faghet a tènnere fintzas calicunu episòdiu de vòmitu, ma in generale non si tenet calentura”.

Su colera podet èssere fintzas asintomàticu. “In sos Paisos ue est endèmicu – comente Ìndia e Sud-est asiàticu – tres casos subra de bator non sunt sintomàticos”, sighit Angioni, chi ammentat sas cunditziones chi podent àere contribuidu a s’essida a campu torra de sa maladia. Unu fatore est su calore.

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

“Su Nenniri”, s’antigu connottu sardu chi abbisat sa Pasca.

Cun s’arribu de sa Pasca, in biddas meda de sa Sardigna torrat unu de sos connottos prus antigos e ammaghiantes de s’isula:”su Nenniri”. Si tratta de chimizones de ranu o atteros semenes creschidos a s’iscuru, chi affigurant sa torrada a bida e s’isperantzia, ligados a sos ritos de sa Chida Santa. S’ammanitzu incuminzat parizzas dies prima de Pasca, sos semenes benint postos a brotare in bottos pitticcos, a s’ispissu prattos o canisteddos,cuzigados e attesu dae sa lughe. In custa manera creschent fines,craros e delicados, leande unu colore giallu chisinathu tipicu meda.

Sa forma insoro chidrina e s’aera casi de “sufferentzia” crischiant comente iscromba su sacriffitziu e sa morte de Cristus. In su mentres de sa Chida Santa,”is nenniris” che benint leados in cresia e impittados pro adornare sas tumbas, sos artares pro su Giovia Santu. In carchi bidda benint postos cun contivizu particulare impare a frores,qandelas e pannos, creande bistas simples ma prenas de signifficu.Est unu zestu chi aunit fede e connottu populare, chi andat dae ingendra a ingendra.

In comunidades meda, mescamente in sas biddas prus pitticcas, s’ammaniada de sos nenniri est fintzas unu mamentu de cundivisione.A s’ispissu sunt sas feminas e sos bezzos a si nde occupare, impare cun zovanos, chi gai imparant su balore de custos ritos antigos. Custu connottu tenet raighinas attesu meda, mancari ligadas fintzas a ritos de sa laurantza prima de Cristu, chi tzelebraiant su cursu de sa natura e sa torrada a bida pustis de s’jerru.Cun su tempus, custos signifficos si sunt intritzados cun sa religione cristiana, dande vida a una cosa chi oe mustrat impare morte e torrada a bida.

“Su nenniri” non est solu unu elementu de decoradura, ma unu signu fungudu de sa cultura sarda. In d’unu mundu chi cambiat a sa lestra, custos connottos sighint a bivere gratzias a sa memoria de sas comunidades e a su disizu de no perdere sas raighinas insoro.Cun sa Pasca chi est accanta, cussos chimizones divennint gai unu nuntzu simple ma forte:pustis de donzi tempus buggiu, sa vida agatta semper sa manera de torrare a naschere.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22