Ite ispinghet sos indivìduos de diversas èpocas istòricas a bìvere in comunidade? Comente naschent sas tzitades, comente interagint e pro ite benint abbandonadas? Custas sunt petzi unas cantas pregontas chi ant a èssere a su tzentru de su Sardinia Archeo Fèstival, un’eventu divulgativu subra de s’archeologia e non solu, chi ocannu lmpet sa de bator editziones suas, pessadu e organizadu dae s’assòtziu Itzokor.

Su Fèstival s’at a fàghere in Casteddu, acanta sos ispàtzios de su “Ghetto”, sa chenàbura 9 e su sàbadu 10 de làmpadas, e acanta s’ExMe de Carluforti su sàbadu 17 de làmpadas, cun una sèrie de addòbios chi ant a girare a fùrriu a su tema “Torrada a Itaca”. Sos organizadores sutalìniant chi at a èssere “una riflessione subra de sa tzitade mìtica omèrica, sìmbulu de biàgios e torradas, ma mescamente de sabiore e connoschimentu”.

“Su sedentarismu umanu, a su mancu partinde dae su Neolìticu, at portare s’òmine a benefitziare de sos privilègios de sa vida comunitària”, afirmant sos membros de Itzokor. “Ma pro ite amus seberadu custu caminu? Custa at a èssere sa prima pregonta chi amus a chircare de rispòndere in sa editzione noa de su Sardinia Archeo Fèstival. E posca, amus a afrontare totus sas àteras pregontas chi nde derivant: cando sunt istasos pesados sos primos tzentros de vida comunitària? Ite determinat s’organizatzione sotziale, polìtica, culturale e urbanìstica chi mutimus ‘tzitade’? Amus a chircare de cumprèndere fintzas comente una tzitade morit, comente unu tzentru urbanu s’isbòidat e ue finint sos abitantes suos. Amus a esplorare sas istòrias de sas fundatziones de tzitades famadas comente Cartàgine, sas dinàmicas de pòdere de sas tzitades etruscas e amus a chircare de cumprèndere ite est capitadu in sa Sardigna nuràgica o in su Mediterràneu cun s’arribu de s’Islam. Ma su Fèstival at a èssere fintzas un’oportunidade pro rèndere donu a sa tzitade de Casteddu, torrende a costrùere s’istòria sua de su Chimbighentos a sas ricostrutziones sutzessivas a sos bombardamentos de su 1943. L’amus a fàghere fintzas a traessu de sa letura de sos documentos pretziosos arrimados in sos archìvios tzitadinos. In su matessi tempus, amus a ghetare un’ograda subra de realidade prus piticas, chi nointames torrant a propònnere in  iscala minore sas dinàmicas de organizatziones polìticu-sotziales tìpicas de sos tzentros mannos, e nos amus a pedire si siat a beru netzessàriu faeddare de ‘burgos’ cando si tratat de biddas”.

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

Sa proposta de leze Pratobello 24 arribat in Cunsizzu regionale:partit s’iter istitutzionale.

Sa proposta de leze de initziativa populare Pratobello 24 bintrat in finis in su caminu istitutzionale de su Cunsizzu regionale de sa Sardigna. Su presidente de su Cunsizzu, Piero Comandini, at accraradu s’imbiada de su testu a sas cummissiones cumpetentes, faghinde partire s’iter de s’esamene chi prevedit su regulamentu de su Cunsizzu e marcande unu coladorzu isettadu dae meses dae sos chi ant poderadu s’initziativa.

Est unu risurtadu importante no solu supra su pianu de sas protzeduras, ma puru politicu e de signifficu. Pratobello 24 naschet, difattis, dae unu appellu populare mannu e partetzipadu: in s’istiu de su 2024 sos obreris fundadores ant regortu 211.000 frimas in tottu s’isula, unu numeru istravanadu chi testimonzat s’interessiu e sa partetzipassione deretta de una parte manna de sa cittadinantzia supra sos temas a su tzentru de sa proposta.

Cun s’assignadura a sas Cummissiones, si aberit como unu mamentu de cunfrontu e devuccamentu. In su mentres de sos tribaglios istruttorios ant essere iscurtados sos delegados de sos comitados chi ant fattu partire s’initziativa, chi ant podere faghere intendere sas resones insoro, e sos intentos de sa proposta de leze, naschida dae s’imbassu e fraigada po mesu de unu percursu de partetzipassione isparta. Sos ascurtos ant essere unu mamentu crae po garantire unu faeddu derettu
intre istitutziones regionales e tzittadinos, in su signu de trasparentzia e cundivisione.

Sas Cummissiones ant aere sa faina de controllare su testu, baludare sas osservatziones o probostas de modifica e faghere sa relatzione po la faghere arribare in Aula. Solu a s’accabbu de custu coladorzu sa proposta at podere essere chistionada e votada dae su Cunsizzu regionale, giammadu a narrere su parrere suo supra de un’initziativa chi at giai mustradu una lezittimassione populare manna meda.

S’intrada formale de Pratobello 24 in Cunsizzu regionale est duncas unu coladorzu importante in su caminu legislativu sou e unu bancu de proa po sos istrumentos de democratzia de intzidida chi prevedint sas lezes regionales. Unu signale importante fintzas supra su rolu de sos tzittadinos in sas detzisiones, giamados no solu a espressare cunsensu, ma fintzas a dare unu contribbudu in manera attiva a su fraigu de sas politicas pubbricas chi appartennent a su tempus benidore de sa Sardigna.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22