Ite ispinghet sos indivìduos de diversas èpocas istòricas a bìvere in comunidade? Comente naschent sas tzitades, comente interagint e pro ite benint abbandonadas? Custas sunt petzi unas cantas pregontas chi ant a èssere a su tzentru de su Sardinia Archeo Fèstival, un’eventu divulgativu subra de s’archeologia e non solu, chi ocannu lmpet sa de bator editziones suas, pessadu e organizadu dae s’assòtziu Itzokor.

Su Fèstival s’at a fàghere in Casteddu, acanta sos ispàtzios de su “Ghetto”, sa chenàbura 9 e su sàbadu 10 de làmpadas, e acanta s’ExMe de Carluforti su sàbadu 17 de làmpadas, cun una sèrie de addòbios chi ant a girare a fùrriu a su tema “Torrada a Itaca”. Sos organizadores sutalìniant chi at a èssere “una riflessione subra de sa tzitade mìtica omèrica, sìmbulu de biàgios e torradas, ma mescamente de sabiore e connoschimentu”.

“Su sedentarismu umanu, a su mancu partinde dae su Neolìticu, at portare s’òmine a benefitziare de sos privilègios de sa vida comunitària”, afirmant sos membros de Itzokor. “Ma pro ite amus seberadu custu caminu? Custa at a èssere sa prima pregonta chi amus a chircare de rispòndere in sa editzione noa de su Sardinia Archeo Fèstival. E posca, amus a afrontare totus sas àteras pregontas chi nde derivant: cando sunt istasos pesados sos primos tzentros de vida comunitària? Ite determinat s’organizatzione sotziale, polìtica, culturale e urbanìstica chi mutimus ‘tzitade’? Amus a chircare de cumprèndere fintzas comente una tzitade morit, comente unu tzentru urbanu s’isbòidat e ue finint sos abitantes suos. Amus a esplorare sas istòrias de sas fundatziones de tzitades famadas comente Cartàgine, sas dinàmicas de pòdere de sas tzitades etruscas e amus a chircare de cumprèndere ite est capitadu in sa Sardigna nuràgica o in su Mediterràneu cun s’arribu de s’Islam. Ma su Fèstival at a èssere fintzas un’oportunidade pro rèndere donu a sa tzitade de Casteddu, torrende a costrùere s’istòria sua de su Chimbighentos a sas ricostrutziones sutzessivas a sos bombardamentos de su 1943. L’amus a fàghere fintzas a traessu de sa letura de sos documentos pretziosos arrimados in sos archìvios tzitadinos. In su matessi tempus, amus a ghetare un’ograda subra de realidade prus piticas, chi nointames torrant a propònnere in  iscala minore sas dinàmicas de organizatziones polìticu-sotziales tìpicas de sos tzentros mannos, e nos amus a pedire si siat a beru netzessàriu faeddare de ‘burgos’ cando si tratat de biddas”.

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

Carburantes, prus controllos de sa Finantza po cansare aumentos chena zustificassione.

Pustis de s’aumentu novu de sos pretzios de s’energia, po more de sas gherras in Mediu Oriente, In Italia sunt bistados affortigados sos controllos supra sos carburantes. Sa Finantza at detzisu de affortigare sos controllos supra tottu sa retza de ispartidura de benzina e gasolio fintzas in Sardigna.

S’intentu est de controllare cun attentzione donzi mamentu de su camminu chi che leat su carburante finas a sos ispartidores. In custa manera si cheret evitare chi calincunu si approfittet de sa situassione internatzionale po accreschere sos pretzios in manera chi no est zusta. Sos controllos sunt po tottu sos carburantes e partint dae sas dittas chi important o ispartint benzina e gasolio e arribant fintzas a sos ispartidores. Sa Finantza est controllande documentos, fattura e pretzios po cumprendere sis sos accreschimentos sunt currettos.

In sos urtimos tempos su pretziu de sos carburantes est torradu a pigare po more de sa tesones internatzionales e de sos problemas de su mercadu de s’energia. Cando bi sunt crisis o gherras, difattis, su pretziu de su petroliu podet accreschere in presse meda e custu interessat sos pretzios de benzina e gasolio. Propriu pro custu motivu sas autoridades cherent evitare chi calincunu irfruttet sa situsassione po balanzare prus de su chi est netzessariu. Sos accreschimentos de sos pretzios, difattis, deppent dipendere solu dae s’andamentu de sos mercados internatzionales e non dae cumportamentos iscurrettos.

S’affortigamentu de sos controllos est bistadu detzisu dae su Ministeru de s’Accolomia e de sas Finantzias, chi sighit dae accanta sos pretzios de sos carburantes in Italia. S’intentu printzipale est de diffendere sos tzittadinos e garantire trasparentzia. In d’unu mamentu in su cale su pretziu de s’energia est meda istabbile, est importante controllare chi tottu su sistema funtzionet rispettande sas regulas. Sos controllos de sa Finantza ant a sighire in sas chidas imbenientes in totta Italia. Sos controllos ant a serbire po cumprendere si sos pretzios chi sunt faghinde sos ispartidores sunt beros o si bi sunt cosas chi no andant bene.

S’intentu finale est de garantire chi sos affinadores paghent unu pretziu zustu e chi su mercadu de sos carburantes adduret craru e controlladu, chena ispeculatziones e aumentos non zustifficados.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22