Triei at detzisu de pigare parte a sa campagna de sensibilizatzione contra s’endometriosi. Sos amministradores difatis ant postu in sa pratzita de su Comunu una banchita groga. Si tratat de unu setzidòrgiu cun na targa cun su còdighe QR chi cunsentit cun s’iscansione de otènnere totu sas informatziones subra de una patologia galu pagu connotas, sende chi siat bastante difùndida e tèngiat a s’ispissu efetos graves.

“In su su mundu in prus de 190 milliones de persones chi nde sufrint. Su primu passu pro pòdere afrontare mègius custu istorbu est su de lu connòschere. Duncas, aderimus a custa campagna de sensibilizatzione cun s’isperu chi custu gestu piticu nostru potzat èssere ùtile a informare e a favorire sa preventzione”, ant naradu sos amministradores.

S’endometriosi una maladia crònica e progressiva, chi corfit fèminas in edade fèrtile e est caraterizada dae sa presèntzia e de su creschimentu de tessutu endometriale foras de sas tubas uterinas.

Sos sìntomos prus fitianos sunt  puntas pèlvicas crònicas, dolore cando si lutzat, sìntomos gastrointestinales, dolore in sos raportos sessuales, fadiore. Custos sìntomos rendent difìtzile sa diàgnosi sende chi sunt comunos fintzas in àteras patologias. S’endometriosi est una de sas càusas prus nòdidas de infertilidade. Nde cunsighit chi custa maladia podet tènnere cunseguèntzias malas subra de su benèssere psicofìsicu de sas fèminas chi nde sunt malàidas e in de sa calidade de sa vida issoro.

S’endometriosi est insertada intre sos LEA in s’elencu de sas patologias crònicas e invalidantes, cun reconnoschimentu a su deretu a s’esentzione de unas cantas prestatziones ispetzialìsticas.

S’endometriosi est una maladia difusa meda ma pagu connota, puru interessende belle su 10% (190 milliones) de sas fèminas e de sas pitzocas in edade riprodutiva a livellu globale. In Itàlia s’istimat chi nde siant malàidas in prus de 3 milliones de fèminas. Podet èssere càusa de sub-fertilidade o infertilidade in su 30-40% de sos casos.

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

Su Carrasegare in Sardigna: ritos e caratzas antigas e identidade chentza tempus.

Su Carrasegare in Sardigna est meda prus de una festa in caratza. Est unu ritu de tottus chi affundat sas raighinas suas in tempos attesu meda, intritzinde connottu paganu, conas agrarias e devossione populare. Sas tzelebrassiones de carrasegare in s’isula si annodittant po sa presentzia de caratzas antigas, fattas in linna o suerzu, e de costumenes carrigos de signifficos ideales. Donzi bidda custoit su propiu Carrasegare, cun ritos e personalidades unigas, dassadas dae ingendra a ingendra e ligados in manera funguda a su tziclu de sa nadura e su mundu agropastorale.

Intre sas bogadas a campu prus nodidas bi est su carrasegare de Mamujada, in su coro de sa Barbagia. Inoche isfilant sos tzelebres Mamuthones e Issohadores, friguras prenas de misteriu chi incarnant unu ritu dae sa frigura forte. Sos Mamuthones, cun sas caratzas insoro nieddas e sos marratzos pesantes ligados a s’ischina, andant a daenanti cun passos lentos e ritimigos, cun su sonu cottu de sas campanas.

Accanta a issos si movent sos Issohadores, bistidos de ruju e biancu, chi cun d’una fune acciappant baltzigamente sos ispettadores, cun d’unu gestu de bonu auguriu.

In Otzana, in su Nugoresu, su Carrasegare est dominadu dae sas caratzas de sos Boes e Merdules. Sos primos mustrant sos animales, sos boes, mentres sos secundos incarnant sos meres insoro. Sa manifestassione est un bera e propria apparada de teatru a s’abbertu, chi mustrat s’appitzigu de cuntrastu e a su mattessi tempus vivu intre s’omine e sa nadura, intre istintu e controllu.

Atterettantu ammaghiante est su Carrasegare de Oroteddi, cun sos Thurpos, friguras trinas e imbruttadas cun foddine, chi ammentant massajos e pastores. S’aera insoro modesta po seperu, muttit sa fatiga de su tribagliu in sos campiles e s’asprighine de sa vida in campagna, mentres sa protzessione paret unu ritu de puriffigassione e de torrare naschere.

In su tzentru de Aristanis bi est sa Sartiglia, una de sas manifestassiones cun sos caddos prus antigas de su Mediterraneu. Inoghe su Carrasegare leat unu carattere ispettaculare e sulenne: parigliantes cun sas caratzas si affilant cun sos caddos po chircare de infertzire un’istedda appiccada in artu, in d’unu ritu chi ponet impare abbilesa, fortuna e sacralidade. Sa Sartiglia est unu mamentu tzentrale de s’identidade de sa tzittade e est sighida dae medas ispettadores .

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22