Elisabetta Canalis est colende is bacàntzias suas  in Sardigna. S’atoressa de orìgine otieresa est torrada a agatare sa Lida de Terranoa. “Fintzas ocannu Eli at poderadu sa promissa sua e est bènnida a nos agatare – at naradu in unu comunicadu sa Lida, setzione de Terranoa, -. Ogni bia non faghet praghere a la bìere e issa puru est cuntenta e bregiosa de bènnere a nos agatare. Est meda interessada a sa salude se sos callutzos abbandonados e  a su traballu chi faghent sos operadores nostros. Su grandu coro suo fintzas custa borta at lassadu su sinnu“.

Canalis at contadu s’esperièntzia sua in sa Lida cun faeddos cumoventes in sos canales sotziales cosa sua: “Eris so istada a fàghere bìsita a su canile de sa Lida de Terranoa. Non potzo descrìere sos sentidos chi apo proadu bidende custos canes e gatos chi sunt istados sarvados dae s’indiferèntzia e de sa malesa de tzertas persones“.

 “A palas de ogna cane b’at un’istòria de contare: unos cantos sunt istados cunfiscados a persones chi los acapiaiant a cadenas de 15 cm, àteros arribbant dae campos nòmades e tenent sinnos de brugiaduras– faeddemus de calleddos de pagos meses -. Àteros benint comporados a persones cun problemas mentales chi a dolu mannu non los podent pompiare e arribbant a cunditziones malas, àteros ancora sunt canes chi arribbant dae su sartu, prenos de errigines e maladias, àteros sunt sos canes de allevamentos chi non sunt istados bèndidos, e chi benint imbolados ca oramai tropu mannos”.

S’invitu de sa Canalis est cussu de bipensare bene e de riflètere in antis de adotare unu cane: “Bos pedo petzi de riflètere bene in antis de pigare unu cane: sos canes insùgiant, apeddant e distruent sabatas e mòbiles in sos primos meses de vida si non si tenet sa passèntzia de lis imparare a istare in domo. Sos canes creschent. Sos canes tenent bisòngiu de caminare cada die. Sos canes s’ismalaidant comente a nois etotu e tenent bisòngiu de unu veterinàriu. Sos canes cherent istare cun nois e bolent cumpangia nostra. Sos canes non sunt unu giogu. Diais chèrrere biagiare cun su cane bostru? Devides ischire chi sas cumpangias aèreas non sunt collaborativas e pro su prus non los cherent in sos aèeros e chircant 1000 iscusass. Andade a bisitare unu canile e si a beru bolides unu cane o unu gatu , los ais a agatare in cue  a bos isetare“, concruit Elisabetta Canalis.

“Progetto finanziato con l’Avviso Pubblico IMPRENTAS annualità 2021-2022”

Suerzu, patrimoniu detzisivu de sa Sardigna, intre natura e isviluppu.

In Sardigna, su suerzu est una de sas dodas prus importantes e pretziadas, capatzes de ponnere impare defensa de s’ambiente, connottu produttivu e creschida accolomica. S’isula est sa printzipale zura italiana po sa produssione de su suerzu e accasazzat buscos mannos de Quercus Suber, su suerzu tipicu de su Mediterraneu. In particulare, logos comente sa Gaddura tenent sueredas mannas chi deffinint sa bista e sunt un’elementu de s’identidade po sas comunidades locales.

Custos  buscos tenent una funtzione ambientale de importantzia manna: dant unu contribbudu a surbire sa CO2, diffendent su terrinu dae sa frazadura e favoressent sa biodiversidade, apparande furriadorzu a medas zenias animales e de prantamine. Sa regorta de su suerzu, chi si faghet po mesu de sa decortiga fatta a manu a trettos istabilidos, non tenet bisonzu de che imbolare s’arbure. Sa coriola torrat a bessire a sa sola, permittinde tziclos de produssione chi podent durare po medas deghinas de annos.

Custu sistema permittit de faghere divennere sa filera de su suerzu unu esempru beru de sos azzudos de sos padentes. Supra su pianu accolomicu, su suerzu est una boghe de signifficu pro medas zuras de sa parte de intro de sa Sardigna, dande unu contribbudu a s’occubassione e sa vitalidade de sas iscroccas de campagna. Dae  su suerzu si faghent tuppones po su binu, isolantes pro sa domos, oggettos de design e produttos de s’artesanadu chi benint bendidos fintzas a fora
de s’Italia. In carchi tzentru de su nord de s’isula bi est una parte manna meda de s’industria de su suerzu italiana, cun dittas chi ant affortigadu in su tempus cumpetentzias ispecilisticas e reconnoschimentos a livellu internatzionale.

Addia de su balore accolomicu e ambientale, su suerzu cunserbat unu signifficu culturale forte. Sas tennicas de tribagliu, sa sapidoria trasmittida e su cunfrontu intre comunidade e iscrocca contant un’istoria antiga chi sighit a si revertire. In Sardigna, su suerzu no est solu una fortza produttiva, ma una cosa chi mustrat s’identidade e s’ecchilibriu intre omine e nadura, unu patrimoniu chi fintzas oe dat unu contribbudu a deffinire sa cara de s’isula.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22