S’imàgine est sa proa segura chi a su tzentru de sa Bia de sa Pàgia b’at un’istampu nieddu. Publicadu in sa rivista  The Astrophysical Journal Letters, su resurtadu est istadu annuntziadu in totu su mundu. A tres annos dae sa prima foto, s’imàgine noa cunfirmat definitivamente s’esistèntzia de un’istampu nieddu a su tzentru de sa galàssia nostra. Satisfatzione manna de Ciriaco Goddi de Universidade de Casteddu, chi at collaboradu a sa chirca, e de Elisabetta Liuzzo Nicola Marchili, Kazi Rygl, totus e tres de s’Inaf,  Mariafelicia De Laurentis de Universidade Federicu II de Nàpule e Infn, e Rocco Lico de Instituto de Astrofísica de Andalucía e Inaf.

Sa foto est istada otenta gràtzias a una rete globale de oto radiotelescòpios, tra custos su prus potente  de su mundu: Alma (Atacama Large illimeter/submillimeter Array), a su cale s’Itàlia partètzipat a traessu de s’European Southern Observatory (Eso) e acasàgiat su nodu italianu de su Tzentru regionale europeu Alma acanta sa sede de s’Inaf de Bologna.

Sos radiotelescòpios funtzionant in cuntemporànea e totu paris sunt istados puntados cara a su coro de sa galàssia pro diversas notes in su mese de abrile de su 2017, regollende datos  pro medas oras, pròpiu comente si  faghet un’espositzione longa cun una màchina fotogràfica. Nointames Sagiutarius A* siat meda de prus probe respetu a su primu istampu nieddu fotografadu, a  nd’otènnere s’imàgine est istadu meda de prus difìtzile: ca est prus piticu e su gas chi girat  a inghìriu suo a totu biore, non permitit una bona visibilidade. Duncas, pro otènnere s’imàgine est tocadu a fàghere una mèdia de sas medas imàgines otentas in sa campagna de chirca.

 “Progetto finanziato con l’Avviso Pubblico IMPRENTAS annualità 2021-2022”

“Su Nenniri”, s’antigu connottu sardu chi abbisat sa Pasca.

Cun s’arribu de sa Pasca, in biddas meda de sa Sardigna torrat unu de sos connottos prus antigos e ammaghiantes de s’isula:”su Nenniri”. Si tratta de chimizones de ranu o atteros semenes creschidos a s’iscuru, chi affigurant sa torrada a bida e s’isperantzia, ligados a sos ritos de sa Chida Santa. S’ammanitzu incuminzat parizzas dies prima de Pasca, sos semenes benint postos a brotare in bottos pitticcos, a s’ispissu prattos o canisteddos,cuzigados e attesu dae sa lughe. In custa manera creschent fines,craros e delicados, leande unu colore giallu chisinathu tipicu meda.

Sa forma insoro chidrina e s’aera casi de “sufferentzia” crischiant comente iscromba su sacriffitziu e sa morte de Cristus. In su mentres de sa Chida Santa,”is nenniris” che benint leados in cresia e impittados pro adornare sas tumbas, sos artares pro su Giovia Santu. In carchi bidda benint postos cun contivizu particulare impare a frores,qandelas e pannos, creande bistas simples ma prenas de signifficu.Est unu zestu chi aunit fede e connottu populare, chi andat dae ingendra a ingendra.

In comunidades meda, mescamente in sas biddas prus pitticcas, s’ammaniada de sos nenniri est fintzas unu mamentu de cundivisione.A s’ispissu sunt sas feminas e sos bezzos a si nde occupare, impare cun zovanos, chi gai imparant su balore de custos ritos antigos. Custu connottu tenet raighinas attesu meda, mancari ligadas fintzas a ritos de sa laurantza prima de Cristu, chi tzelebraiant su cursu de sa natura e sa torrada a bida pustis de s’jerru.Cun su tempus, custos signifficos si sunt intritzados cun sa religione cristiana, dande vida a una cosa chi oe mustrat impare morte e torrada a bida.

“Su nenniri” non est solu unu elementu de decoradura, ma unu signu fungudu de sa cultura sarda. In d’unu mundu chi cambiat a sa lestra, custos connottos sighint a bivere gratzias a sa memoria de sas comunidades e a su disizu de no perdere sas raighinas insoro.Cun sa Pasca chi est accanta, cussos chimizones divennint gai unu nuntzu simple ma forte:pustis de donzi tempus buggiu, sa vida agatta semper sa manera de torrare a naschere.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22