Prus tutelas pro sa limba sarda. Marilotti de is 5 Isteddos: «Pro salvaguardare su sardu tocat chi ddoe siat su prenu reconnoschimentu de sa limba».

A pustis de degheoto annos su parlamentu est brontu a dare su bia lìbera a sa Carta europea de is limbas regionales o minoritàrias. Aprovada in Istrasburgu su 5 de onniasantu de su 1992, sa Carta fiat istada sutascrita dae s’Itàlia in su 2000 ma dae tando no est istada mai ratificada. Immoe unu disinnu de lege chi tenet comente a primu firmatàriu su senadore de su Movimentu 5 Isteddos Gianni Marilotti, aberit su caminu a custa novidade importante chi at a cunsentire de tutelare mègius a totus is livellos sa limba sarda, in is iscolas comente a in is universidades e in sa pùblica amministratzione, siat pro mèdiu de una programatzione adeguada in is palinsesti de su servìtziu pùblicu siat in sa retza.

«Sa ratìfica de sa Carta europea est una recherta chi dae tempus beniat avantzada dae totu su movimentu linguìsticu sardu» ispiegat Marilotti «pro ite garantit unu reconnoschimentu prus ampru de su patrimòniu culturale nostru. Gràtzias a sa ratìfica, at a èssere possìbile difatis crèschere in manera ulteriore s’impreu de sa limba sarda in sa pùblica amministratzione e in s’àmbitu de s’insegnamentu. Sa ratìfica donat difatis prus fortza a sa lege 482 de su 1999 in contu de minorias linguìsticas e a sa lege regionale in aprovada dae pagu».

Sa Carta est giai istada firmada dae 33 istados membros de su Cussìgiu de Europa e tenet comente obietivu cuddu su de promòvere s’usu de is limbas minoritàrias, pro more de amparare s’eredade e is traditziones culturales europeas, paris cun su respetu de sa voluntade de is sìngulos de pòdere impreare custas limbas in s’àmbitu de is fainas pùblicas o privadas. Su testu de sa Carta s’agatat in  custu ligàmine.

Sa mancada ratìfica sua est istada santzionada dae padu dae s’Artu commissàriu de is minorias natzionales de s’Osce (s’Organizatzione pro sa seguridade e cooperatzione in Europa) Lamberto Zannier, chi su 16 de mese de argiolas colafu, a oru de sa cunferèntzia internatzionale in su tema de is raportos tra Istados in matèria de minorias, aiat torradu a allegare sa netzessidade de “fàghere passos cuncretos pro amparare su deretu de is minorias a mantènnere biva sa cultura issoro” e pro custu aiat cumbidadu su Parlamentu italianu a aviare a sa lestra s’iter pro sa ratìfica de sa Carta europea de is limbas regionales o minoritàrias de Istrasburgu.

«Su respetu de is deretos umanos, paris cun cussos de is persones chi apartenent a minorias linguìsticas, difatis, comente est ispetzificadu in su Tratadu de Lisbona, est unu de is printzìpios subra cales si fundat s’Unione Europea» at naradu Marilotti. «Cun custa ratìfica, sa limba sarda at a tènnere in fines unu prenu reconnoschimentu e at a èssere prus fàtzile a nde cunsentire s’usu in totus is cuntestos, assigurende•nde aici sa salvaguàrdia e s’isvilupu».

Terranoa, sa ministra de su Tribagliu Calderone a su cunvegnu supra su tribagliu e siguresa.

Su tema de su tribagliu e siguresa est bistadu a su tzentru de unu cunvegnu ordiminzadu dae Fratelli d’Italia in Terranoa. A s’addobiu at partetzipadu sa ministra de su Tribagliu e Politicas Sotziales Marina Caledrone. Calderone, in su tempus passadu est bistada presidente de su Cunsizzu natzionale de s’Ordine de sos Espertos de su tribagliu e dae annos meda est impignada in sas politicas de su tribagliu e tutela de sos tribagliadores.

In su mentres de s’addobiu si est faeddadu mescamente de tribagliu, occupassione e siguresa in sos logos de tribagliu. Su cunfrontu at fattu partetzipare fintzas incarrigados de sas istitussiones locales,proffessioneris e pessonas chi tribagliant in su mundu de sas dittas. Sa Gaddura ets bistada indittada commente iscrocca importante meda dae su puntu de bista accolomicu. In sos urtimos annos custa zura de sa Sardigna est creschinde meda po numeru de abitantes e po numeru de attividades e postos de tribagliu.

In su mentres de su cunvegnu sunt bistadas presentadas sas politicas de su Guvernu dedicadas a su tribagliu e isviluppu accolomicu. S’intentu est cussu de poderare sas dittas, creare opportunidades novas e azzuare chie chircat unu tribagliu. Secundu sos datos comunicados in su mentres de su cunvegnu, in sos urtimos annos si sunt registrados signales positivos in su mercadu de su tribagliu. Sa disoccupassione in Italia est minimada a su 5,1 po chentu, cun d’una minimada de casi tres puntos in cunfrontu a su tempus passadu.

Intre sa visura cussiderada prus importante bi est s’accreschimentu de sas assuntziones de zovanos e feminas. In sos urtimos tempos sunt creschidas sas opportunidades de tribagliu po custas fascas, cussideradas de fundamentu po s’isviluppu de s’Italia. Attentzione manna est bistada dedicada propriu a su tribagliu de sas feminas. In Sardigna, difattis, semper prus feminas sunt bintrande in su mundu de su tribagliu o sunt cuviande attividades novas.

Un’atteru datu positivu est cussu de sas dimandas de accotzu po abberrere dittas novas. Medas de custas dimandas arribant propriu dae feminas chi cherent incumintzare un’attividade. Si est faeddadu fintzas de s’importantzia de sa collaborassione intre su pubbricu, proffessoneris e dittas po mezzorare su mercadu de su tribagliu.

S’addobiu de Terranoa est bistadu duncas unu mamentu de cunfrontu cun s’iscrocca po iscurtare sas esigentzias locales e faeddare de su tempus benidore po su tribagliu in Sardigna.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22