Prus tutelas pro sa limba sarda. Marilotti de is 5 Isteddos: «Pro salvaguardare su sardu tocat chi ddoe siat su prenu reconnoschimentu de sa limba».

A pustis de degheoto annos su parlamentu est brontu a dare su bia lìbera a sa Carta europea de is limbas regionales o minoritàrias. Aprovada in Istrasburgu su 5 de onniasantu de su 1992, sa Carta fiat istada sutascrita dae s’Itàlia in su 2000 ma dae tando no est istada mai ratificada. Immoe unu disinnu de lege chi tenet comente a primu firmatàriu su senadore de su Movimentu 5 Isteddos Gianni Marilotti, aberit su caminu a custa novidade importante chi at a cunsentire de tutelare mègius a totus is livellos sa limba sarda, in is iscolas comente a in is universidades e in sa pùblica amministratzione, siat pro mèdiu de una programatzione adeguada in is palinsesti de su servìtziu pùblicu siat in sa retza.

«Sa ratìfica de sa Carta europea est una recherta chi dae tempus beniat avantzada dae totu su movimentu linguìsticu sardu» ispiegat Marilotti «pro ite garantit unu reconnoschimentu prus ampru de su patrimòniu culturale nostru. Gràtzias a sa ratìfica, at a èssere possìbile difatis crèschere in manera ulteriore s’impreu de sa limba sarda in sa pùblica amministratzione e in s’àmbitu de s’insegnamentu. Sa ratìfica donat difatis prus fortza a sa lege 482 de su 1999 in contu de minorias linguìsticas e a sa lege regionale in aprovada dae pagu».

Sa Carta est giai istada firmada dae 33 istados membros de su Cussìgiu de Europa e tenet comente obietivu cuddu su de promòvere s’usu de is limbas minoritàrias, pro more de amparare s’eredade e is traditziones culturales europeas, paris cun su respetu de sa voluntade de is sìngulos de pòdere impreare custas limbas in s’àmbitu de is fainas pùblicas o privadas. Su testu de sa Carta s’agatat in  custu ligàmine.

Sa mancada ratìfica sua est istada santzionada dae padu dae s’Artu commissàriu de is minorias natzionales de s’Osce (s’Organizatzione pro sa seguridade e cooperatzione in Europa) Lamberto Zannier, chi su 16 de mese de argiolas colafu, a oru de sa cunferèntzia internatzionale in su tema de is raportos tra Istados in matèria de minorias, aiat torradu a allegare sa netzessidade de “fàghere passos cuncretos pro amparare su deretu de is minorias a mantènnere biva sa cultura issoro” e pro custu aiat cumbidadu su Parlamentu italianu a aviare a sa lestra s’iter pro sa ratìfica de sa Carta europea de is limbas regionales o minoritàrias de Istrasburgu.

«Su respetu de is deretos umanos, paris cun cussos de is persones chi apartenent a minorias linguìsticas, difatis, comente est ispetzificadu in su Tratadu de Lisbona, est unu de is printzìpios subra cales si fundat s’Unione Europea» at naradu Marilotti. «Cun custa ratìfica, sa limba sarda at a tènnere in fines unu prenu reconnoschimentu e at a èssere prus fàtzile a nde cunsentire s’usu in totus is cuntestos, assigurende•nde aici sa salvaguàrdia e s’isvilupu».

S’Impresa de sas Feminas in Sardigna: Porfias e Occasiones.

S’impresa de sas feminas in Sardigna est pigande unu rolu semper prus importante in sa trama accolomica de s’Ìsula. In sos ùrtimos annos, sas feminas imprendidoras ant mustradu capatzidade manna de fortza e ideas novas, accomettande ass difficultades ligadas a su guvernu de un’impresa in unu cuntestu regionale medas bortas distintu dae possibilidades e ammanios alindados.

Meda de issas tribagliant in oss logos de su connottu comente s’artisania e sa laurantza, ma unu nùmeru chi est creschinde s’afirmat in sos servìtzios, in su turismu e in sas atividades digitales, battinde frischesa, creatividade e una bìsione noa de su fàghere impresa.

Mancari su progressu, sas imprendidoras sardas sighint a si cunfrontare cun porfias importantes. S’accontzu intre vida professionale e famìliare sighit a èssere unu tema tzentrale, ispetzialmente in sas zuras de mesania e in sos tzentros minores, in ube sa presèntzia de servìtzios de azzudu est medas bortas limitada.

S’atzessu a sos finantziamentos e a sos capitales netzessàrios pro crèschere e innovare rapresentant un’àteru impedimentu, gai comente sa presèntzia de differentzias de zenia in su mercadu de su tribagliu. Bell’e gai, medas feminas accomettant custas difficultadas revertindelas in possibilidades, creende retes de collaboratzione, percursos de formassione e iniziativas chi podent dare balore a sas cumpetèntzias insoro.

Sas istitutziones e sos assòtzios locales sunt tribagliande pro poderare custas realidades, lanciande ispintas, programas de mèntoring e retes de azzudu pro fàtzilidare s’isviluppu de impresas ghiadas dae feminas. S’intentuu no est solu de favoressere sa crèschida econòmica, ma fintzas de
afortigare su rolu sotziale e culturale de sas imprendidoras in sas comunidades locales.

S’impresa de feminas in Sardigna si cunfirmat gai comente unu motore de innovatzione e unu puntu de riferimentu pro chie chircat modellos novos de impresa, capatze de conziminare connottu, creatividade e modernidade.

Puru cun difficultades ancora dae accomettare, sas feminas imprendidoras sardas dimustrant donzi die chi detzisione e capatzidade imprendidora podent cunvertire sas porfias in sutzessos beros, cuntribbuinde in manera detzisiva a s’isviluppu accolòmicu e a sa balorizatzione de s’iscrocca.

Attività realizzata con il contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2024- 2025.LR22/2018, art.22”