Su diabete, imparis cun sa grassesa, apprettat in manera importante su protzessu de s’imbetzamentu tzellulare, cumprumittinde sa funtzione de sas tzellulas staminales creschinde s’arriscu de maladias ligadas a s’edade. Tottu custu est bessidu a pizu in su 30° Cungressu de sa Sotziedade Italiana de Diabetologia, inube sos espertos ant devuccadu sos protzessos po mesu de sos cales su diabete faghet imbetzare su corpus e faghet bennere maladias graves.

In mesu de sos effettos chi preoccupant de pius bi est sa cumprumissione de sas tzellulas rassas, giai cando incumintzant a naschere, cosa chi impidit chi bi siat unu cambiu normale de sas tzellulas.

Custu protzessu favoressit sa perdida de olastitzidade de sa pedde e sos organos de su corpus e faghet ismalaidare organos importantes meda, abberinde sa bia a maladias de su coro, de su cherbeddu e sos runzones, chi sunt tipicas de s‘imbetzamentu primidiu.

Unu de sos problemas metabolicos pius criticos, ligados a su diabete est sa “lipotossicità”: s’accumulu de su rassu in pius, si cuntzentrat in logos comente su coro, su figadu, sa carrisapida e sa bentre, causande afframamentu e dannos mannos a paritzos organos. Custu accumulu de rassu podet giughere a sa maladia cardio-renale-metabolica, una condissione cumplicada meda, chi si no est curada, podet divennere a s’ispissu un’abbenimentu grave, cun problemas a su coro e a sos atteros organos.

In pius de sas cumplicassiones metabolicas, su diabete influenzat in manera pesante meda sa calidade de sa vida e podet fintzas minimare sa longaria de sa vida. Sos livellos artos de glucosio e s’istress ossidativo compromittint sas contesturas de sas tzellulas, accreschinde s’arriscu de neuropatia e vasculopatia. Custos dannos podent causare debilesa, difficultades a si movere e su gai giammadu “piede diabetico”, una cumplicantzia grave meda chi che podet leare fintzas a che segare su pe’.

A livellu de sos musculos, su reduimentu de s ‘insulina ligada a su diabete, intzitat sa perdida de sa cunsistentza de sos musculos, accreschinde sa debilesa de su fisicu e minimande sa mobilidade. In pius, su diabete influentzat sa saliosidade e puru sa funtzione sessuale: sos schilevrios ormonales ligados a sa glicemia arta podent giughere a problemas de eressione in sos omines e problemas cun sos tripisos po sa feminas, mancari siant zovanas.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2023-2024. LR 22/2018, art. 22

Nora, sa tzittade supra de su mare chi contat sas issidas de sa Sardigna.

Intre sos logos archeologicos prus ammaghiantes de s’isula,sa zura archeologica de Nora est una de sas testimonias prus importantes de s’istoria antiga de sa Sardigna. Posta in sa costa sud-occidentale , in s’iscrocca de Pula, Nora est unu logu inube su tempus passadu ispuntat a pagos passos dae su mare, intre ruinas chi contant seculos de tzivilidade e barattos in su Mediterraneu.

Fundada cun meda probabilidade dae sos Fenicios intre su IX e s’VIII seculu A.C.,Nora est cussiderada una de sas tzittades prus antigas de s’isula. Pustis est divennida unu tzentru punicu importante meda e, prus a tardu,romanu, leande unu rolu istrategicu dae su puntu de bista de sos negossios chi de s’amministrassione. Sa posissione sua,supra de una penisula accarada supra su mare, l’at fatta divennere unu portu naturale e unu puntu de collegamentu de fundamentu intre sa Sardigna e sos atteros caminos de su Mediterraneu.

Passizzande intre sos restos de sa tzittade si podent biere in manera crara sas fases istoricas divressas chi sunt furriadas in su tempus.Intre sos elementos prus de ammaghiu bi est su teatru romanu, una de sas conas de su situ, chi fintzas oe benit impittadu in su mentres de s’istiu pro abbenimentos culturales e ispettaculos. Accanta a su teatru bi sunt sos istabilimentos termales, cun logos dedicados a su relax e sa vida sotziale, e parizzas domos decoradas cun musaigos chi testimonzant su livellu de isviluppu apperricadu dae sa tzittade in su tempus de sos romanos.

Sos caminos sticcados,sos restos de sas cresias e sas istrutturas de su portu contant de una tzittade biva e ordiminzada, inube si intrintzaiant attividades de barattu,religiosas e de donzi die.Interessante meda est su cuartieri punicu, chi custoid sas andalas de sa fase prus antiga de su logu. Unu de sos trattos pius ammaghiantes de Nora est s’appitzicu suo cun su mare. Parte de sa tzittade antiga s’isterriat in sa costa e oe carchi istruttura si agattat sutta de su livellu de s’abba, e si biet solu in carchi occasione.

Custu elementu dat unu contribbudu a faghere divennere su situ unigu, inube archeologia e bista naturale si fundent in d’unu ecchilibriu ammaghiante.Sos iscavos, chi sunt ancora faghinde, sighint a torrare materiales e informatziones novas, arricchinde sa connoschentzia de unu logu chi no at ancora iscoviadu sos segretos suos.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22