Su Treninu Birde, unu de sos sìmbulos de su territòriu sardu e un’atratzione turìstica sua, at inauguradu s’istajone turìstica  cun un’incumentzu malu. Sa partèntzia inaugurale s’est acumprida eris dae s’Istatzione de Arbatassa cara a sa de Lanusè in ocasione de sa Sagra de sa Cariasa, ma a dolu mannu su biàgiu est istadu una delusione a betu. In intro de su trenu si sunt contadas prus pagu de deghe persones , unu nùmeru in manera bàsciu meda, cunsiderende s’importu e sa peculiaridade de su treninu pro su territòriu.

Sa partetzipatzione iscassa diat pòdere èssere atribuida a sa mancada promotzione de s’eventu e a s’abertura de sas aparauladuras petzi una pariga de dies a in antis de su cumintzu de s’istajone. Custu  preavisu piticu diat pòdere àere impedidu a medas visitadores potentziales de organizare su biàgiu issoro in antìtzipu e de partetzipare a s’abertura de s’istajone turìstica de su Treninu Birde.

Nointames custu cumintzu deludente, su servìtziu de su Treninu Birde diat dèvere sighire cun duas cursas  cada chida, programadas pro sa chenàbura e su sàbadu, cun destinatzione s’istatzione de Lanusè. Mancari, a oe, lunis, non sunt galu disponìbiles possibilidades de prenotatzione, lassende medas interessados dudosos subra sas datas e s’atzessibilidade de su servìtziu.

Est importante bìdere chi su percursu de su Treninu Birde at subidu una reduida significativa in su cursu de sos annos. Finas a su 2014, su trenu moviat dae Arbatassa e crompiat Mandas, faghende una trata de 159 km. Nointames, posca su percursu s’est reduidu in manera progressiva, iscostiende s’arribu in antis a Sàdili, posca a Gàiru e in fines a Lanusè, cun petzi 34 km de trata. Custu cambiamentu rapresentat un’evolutzione negativa pro su territòriu, chi pèrdet una de sas atratziones turìsticas suas prus caraterìsticas e peculiares. Sa reduida de su percursu lìmitat s’esperièntzia de sos visitadores e diat pòdere influire subra sa popularidade cumplessiva de su Treninu Birde comente a atratzione turìstica.

Nointames sas dificultades initziales e sos disafios atuales, s’isperat chi su Treninu potzat resèssere a  torrare a èssere un’importante puntu de riferimentu pro su turismu locale. Est fundamentale chi bèngiant adotados provedimentos eficatzes pro promòvere su servìtziu e rèndere prus atzessìbiles sas aparauladuras, in modu de favorire s’interessu e sa partetzipatzione de sos visitadores. Su Treninu tenet unu potentziale mannu pro ofèrrere un’esperièntzia ùnica a sos turistas, ammustrendelis  sas bellesas naturales e istòricas de su territòriu sardu, e diat èssere una làstima manna a pèrdere custa risursa pretziosa pro su turismu locale.

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

Sa Dea Mama: una de sas divinidades prus antigas de sa Sardigna.

Sa Dea Mama est una de sas friguras prus antigas e ammaghiantes de s’istoria de sa Sardigna. Si trattat de una divinidade feminina chi pro sas populassiones de sos tempos antigos mustraiat sa vida, sa naschida e sa saliosidade. Sos archeologos ant acciappidu medas istatueddas chi la mustrant in paritzos sitos de s’isulas, sinzu chi custa frigura teniat unu rolu importante meda in sa religione e sa cultura de sas comunidades antigas. Custos oggettos antigos sunt de mizza e mizza annos faghet, meda prima de sa tzivilidade nuragica.

Sas istatueddas de sa Dea Mama sunt casi semper pitticcas e fattas de terra cotta o in pedra. In casi tottus sas istatuas su corpus femininu est meda evidentziadu, cun tittas, bentre e costazos evidentziados. Custas formas non fuint unu particulare artisticu simple, ma teniant unu signifficu forte meda. Serbiant difattis a mustrare sa capatzidade de sa femina de dare sa vida. Pro sas populassiones antigas sa femina fuit bida comente una frigura sacra pro itte mustraiat sa naschida, sa creschida e s’andare a daenantis de sa comunidade.

In cussu tempus sa vida de sas pessonas fuit ligada a s’istrinta cun sa nadura. Sas comunidades biviant mescamente de laurantza e pesadura e dippendiant de su tottu dae sa saliosidade de sa terra.Si sos campos produiant pagu o si sos animales non proliffigaint, sa vida de sas biddas fuit in perigulu. Po custu motivu, sa saliosidade fuit cussiderada un’elementu de fundamentu e sa Dea Mama mustraiat propriu custa fortza de sa nadura capatze de ingendrare e nudrire sa vida.

Est probabbile chin sas istatueddas benzerent impittadas in su mentres de ritos religiosos o tzerimonias ligadas a sos mamentos prus importantes de sa vida de sa comunidade, comente sa semenadura, su regortu o sa naschida de sos pitzinnos. Pro mesu de custos ritos sas populassiones dimandaiant affianzu, bundantzia de sos regortos e primorosidade po sas biddas.

Sa Dea Mama fuit duncas bida comente una frigura amparadora chi garantiat s’ecchilibriu e su benessere. Intre sos oggettos prus connoschidos bi est sa Dea Mama de Turriga, un’istatuedda in terracotta de su terzu millenniu A.C. Sa frigura est bistada fatta sezzida cun sas manos supra de su bentre, unu gestu chi mustrat in manera crara su tema de sa maternidade e de s’ingendra de sa vida.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22