Salude in arretirada: creschet su pesu de su privadu e s’ ispesa a carrigu de sos tzitadinos

Su sistema sanitàriu pùbbricu sighit a pèrdere positziones, lassande logos semper prus mannos a sas istrutturas privadas, chi in logos diferentes – comente sa riabilitatzione – sunt giai divennidas sa parte importante de s’amparu assistenziale. Mentres sa parte privada cunfirmat sa presentzia sua, creschet in parallelu su costu de sas curas pro sos tzitadinos e creschet sa parte de chie renùntziat a sos trattamentos ca no podet poderare sas ispesas.

Est sa frigura de una privadizatzione a pagu a pagu e silentziosa cunfirmada dae s’anàlisi de sa Fundatzione Gimbe, chi mustrat comente sa salude pùblica siat perdinde capatzidade de risposta e universalidade. In Sardigna, segundu sos ùrtimos datos de sa Ragioneria Generale de s’Istadu po su 2023, sa parte de ispesas pùbbricas destinadas a sas istruturas privadas cunvenzionadas si firmat a su 13,2%, unu balore pius bassu de sa media natzionalema chi in donzi casu cunfirmat una tendèntzia importante.

Su disvàriu intre su chi su servìtziu sanitàriu pùbbricu resurtat a garantire e su chi benit delegadu a su privadu si refletet in deretu subra de sas famìlias. Intre su 2016 e su 2023, s’ispesa agguantada dae sos tzitadinos pro si bortare a istruturas sanitàrias privadas est creschida de su 137%, passende dae pagu prus de 3 miliardos a prus de 7,2 miliardos de èuros. Unu accreschimentu chi non pertoccat solu prestatziones ispetzialìsticas, ma fintzas servìtzios netzessàrios chi giai non sunt prus a disponimentu in tempus zustu in su sistema pùbbricu.

Sa cunsighèntzia est de una natzione in ube s’atzessu a sas curas divenit semper prus diffitzile. Listas de isettu longas, mancàntzias de personale e imbestimentos chi non bastant addescant unu assentu in ube chie si lu podet permittere si bortat a su privadu, mentres àteros renùntziant a esames, bìsitas o teràpias de fundamentu.

Unu cuadru chi torrat a ghettare sa dibatta subra de sa netzessidade de afortigare su servìtziu pùbbricu, garantinde cabidas, prozettazione e capatzidade organizativa.

“Attività realizzata con il contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2024- 2025.LR22/2018, art.22”

Bentu a prus de 100 km/h, prus de 200 interventos de sos vigiles de su fogu in Sardigna in su fine de chida.

Unu fine de chida de tempus malu meda at proadu sa Sardigna, ferta dae bentu forte meda chi ant binchidu sos 100 km/h e dae un’abbiza meteo po arriscu fintzas de nie in sos montes de su tzentru de s’isula. Sa situassione at creadu problemas in tottue e dimandadu un’interventu importante de sos Vigiles de su Fogu, impignados in prus de 200 operassiones de succursu tennicu lestru supra de tottu s’iscrocca de sa Regione.

Sos problemas prus mannos bi sunt bistados mescamente in sas carrelas,inube sa rutta de medas arbures at creadu difficultades a sas macchinas, e in carchi casu, at intzidiadu sa serrada de carchi carrela. Sunt bistados casi 60 sos interventos fattos po che franghere arbures ruttos o chi funt po nde ruere, chi intzippaint carrelas, marciapes e bintradas de sas domos.

A custos si aggiunghent a su nessi 35 interventos po ponnere in siguresa ligados a su distaccu o s’arriscu de rutta de elementos de sos palattos, commente guarnisiones, teulas, insinzas e cartellones po sa pubblicidade,abbuttinados o movidos dae su bentu forte. In medas biddas bi sunt bistados puru dannos e domos privadas o pubbricas, cun sa netzessidade de allaccanare carchi zura po appartare perigulos a sos tzittadinos.

In su mentres, sos cumandos de sos Vigiles de su Fogu de Casteddu, Tattari, Nugoro e Aristanis sighint a controllare prus de 40 dimandas de operassiones chi sunt ancora in daesegus, cun sas isquadras impignadas chentza si frimmare po intervennere in sos logos prus apprettosos e cun arriscos mannos.

Su tempus malu, accumpanzadu dae s’abbizu meteo po bentu forte e nie in sas zuras prus artas, ad dadu unu contribbudu a cumplicare sas operassiones, in manera particulare in sas zuras de sa parte de intro de s’isula, inube sa minimada de sas temperaduras e sas ispentumadas ant fattu divennere prus diffitziles sas tramudas e sos interventos de succursu.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22