S’iscola frantzesa de s’aggregamentu Nitting-Voyer-Hermelange, posta in sas campagnas prenas de espressione a costazzu de Sarrenbourg, Mosella, in sa parte norti orientale sa Frantza, at dae pagu tempus accollidu battoro istudiantes novos in su corpus de sos istudiantes. Ma bi est una particularidade chi non si podet creere: custos istudiantes non sut umanos, ma battoro berbeghes prenas de gratzia.

John Deere, Valeriane Deschamps, Phil Tondus e Marguerite Duprès, sunt sas berbeghes chi ant acciappidu logu in sas aulas de s’iscola, in d’una protesta prena de intriscu contra sas regulas chi amminettaiant sa serrada de classes cun d’unu numeru mancante de istudiantes.

Sa situassione fit critica: su ministeru de s’istrutzione frantzesu aiat istabilidu chi po mantennere funtzionante sa cuinta de s’iscola elementare in su mese de capidanni, sos tres comunes teppiant tennere a su nessi 98 iscrittos. Bell’e gai, su numero de sos istudiantes fit firmu a 94.

Po binchere custa porfia, su sindigu prenu de inzeniu e s’uffitziu iscolasticu ant dezisu de leare in prestitu battoro berbeghes dae unu gentile massaju de su logu. Donzi berbeghe est bistada trattada cun sa mattessi guera de un’istudiante beru: est bistada assinzada a issas una famiglia adottada, unu indiritzu e puru una data de naschida. Sos particulares sunt bistados controllados cun meda attentzione e sos dossier finidos sunt bistados
mandados a su Ministeru de s’istrutzione, cun s’azzudu e sa collaboratzione de s’uffitziu de su comune.

Ma pro itte berbeghes? Commente ispiegat Loic Firtion, presidente de s’assotziu de sos babbos e sas mamas,” a differentzia de sas berbeghes, sos pitzinnos non tepent essere trattados commente numeros”. Custa movida disabbuda at battidu unu nuntzu forte meda supra su bisonzu de trattare sos istudiantes cun sentidu chi benit dae intro e individualidade, imbetzes chi los relegare a tzifras simples in d’unu fozu de calculu.

S’accollidura riservada a sas berbeghes dae parte de sos istudiantes beros est bistada carda meda e prena de ispiritu. Sos cumpanzos de classe ant preparadu cartellos de benennidu e ant creadu unu chintu pitticcu fora de s’iscola, in manera chi sas berbeghes poderent passare su tempus insoro in trancuillidade cando fint in iscola.

Custa protesta disabbuda , non solu at postu s’attentzione supra sa situassione critica de sas iscolas de campagna, ma at puru promovidu unu nuntzu de incluisione e rispettu po donzi membru de sa comunidade iscolastica, umanu o animale chi siat.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2023-2024. LR 22/2018, art. 22

Sa Dea Mama: una de sas divinidades prus antigas de sa Sardigna.

Sa Dea Mama est una de sas friguras prus antigas e ammaghiantes de s’istoria de sa Sardigna. Si trattat de una divinidade feminina chi pro sas populassiones de sos tempos antigos mustraiat sa vida, sa naschida e sa saliosidade. Sos archeologos ant acciappidu medas istatueddas chi la mustrant in paritzos sitos de s’isulas, sinzu chi custa frigura teniat unu rolu importante meda in sa religione e sa cultura de sas comunidades antigas. Custos oggettos antigos sunt de mizza e mizza annos faghet, meda prima de sa tzivilidade nuragica.

Sas istatueddas de sa Dea Mama sunt casi semper pitticcas e fattas de terra cotta o in pedra. In casi tottus sas istatuas su corpus femininu est meda evidentziadu, cun tittas, bentre e costazos evidentziados. Custas formas non fuint unu particulare artisticu simple, ma teniant unu signifficu forte meda. Serbiant difattis a mustrare sa capatzidade de sa femina de dare sa vida. Pro sas populassiones antigas sa femina fuit bida comente una frigura sacra pro itte mustraiat sa naschida, sa creschida e s’andare a daenantis de sa comunidade.

In cussu tempus sa vida de sas pessonas fuit ligada a s’istrinta cun sa nadura. Sas comunidades biviant mescamente de laurantza e pesadura e dippendiant de su tottu dae sa saliosidade de sa terra.Si sos campos produiant pagu o si sos animales non proliffigaint, sa vida de sas biddas fuit in perigulu. Po custu motivu, sa saliosidade fuit cussiderada un’elementu de fundamentu e sa Dea Mama mustraiat propriu custa fortza de sa nadura capatze de ingendrare e nudrire sa vida.

Est probabbile chin sas istatueddas benzerent impittadas in su mentres de ritos religiosos o tzerimonias ligadas a sos mamentos prus importantes de sa vida de sa comunidade, comente sa semenadura, su regortu o sa naschida de sos pitzinnos. Pro mesu de custos ritos sas populassiones dimandaiant affianzu, bundantzia de sos regortos e primorosidade po sas biddas.

Sa Dea Mama fuit duncas bida comente una frigura amparadora chi garantiat s’ecchilibriu e su benessere. Intre sos oggettos prus connoschidos bi est sa Dea Mama de Turriga, un’istatuedda in terracotta de su terzu millenniu A.C. Sa frigura est bistada fatta sezzida cun sas manos supra de su bentre, unu gestu chi mustrat in manera crara su tema de sa maternidade e de s’ingendra de sa vida.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22