Sa Cunferèntzia Aberta de sa limba sarda est istada organizada in aplicatzione de s’art. 6 de sa LR 22/2018, chi previdet chi sa Regione organizet una (Cunferentzia aberta pro sa lìngua sarda, su catalanu de S’Alighera e su tataresu, gadduresu e tabarchinu, comente trastu de impèllida, initziativa e partetzipatzione a sa definitzione de is lìnias de indiritzu e a sa valutatzione de is resurtados cunsighidos. Sa Cunferèntzia naschet comente  bisòngiu de cunfrontu intre is vàrios atores de sa polìtica linguìstica regionale.

“Colamus dae una fase teòrica legislativa in fines a una fase atuativa, at naradu aberende is traballos, s’assessore regionale de sa Pùblica Istrutzione, Andrea Biancareddu. Unu grandu isfortzu de s’assessoradu e de totu s’iscuadra, ma mescamente sa  voluntade polìtica manna de trasformare su chi fiat unu bisu in una realidade. Giùghere sa lìngua sarda in is iscolas, in is isportellos linguìsticos, in is mèdios de comunicatzione, tando in is giornales, in is tv e in is ràdios. Fàghere connòschere s’identidade nostra, s’identidade de unu pòpulu e fintzas sa lìngua. Ethnos, chi cheret nàrrere pòpulu in sentidu ampru, no est petzi su de èssere pilioro o pilinieddu, ma apartènnere a una ratza, a sa cultura nostra, is orìgines nostras e is costumàntzias nostras, is poesias nostras e is cantzones nostras, s’enogastronomia nostra.

Duncas sa lìngua est s’istraordinàriu mèdiu de locomotzione e de comunicatzione, de cuntatu intre is pòpulos e tutelare is minorias, a las avalorare, a las pònnere in cunditzione de interagire intre issas, at sighidu Biancareddu. Sa Regione Sardigna dd’at fatu investende risursas e traballu. Dd’at fatu cun s’impinnu miu, chi nch’apo crèidu e de totus is collaboradores meos. Duncas custu est unu grandu resurtadu. Ispiegare su sardu podet èssere finas terapèuticu, podet giuare pro is livellos de aprendimentu de is pitzocos in is iscolas. Amus formadu is insegnantes.

Como no andant prus is pensionados o is mannois pro faeddare su dialetu. Como andant insegnantes chi ant fatu su cursu cun sa tzertificatzione C1 chi nos giughet a unu livellu belle de madrelìngua. Duncas b’est istadu unu brincu de calidade mannu. S’àtera proposta mea at a èssere su de insegnare s’istòria sarda. In is àulas finas a pagos annos no ant mai faeddadu de sa tziviltade de is nuraghes o de s’istòria sarda. Diat èssere unu mètodu pro disegnare s’istòria, mancari faeddende su sardu, chi podet èssere gadduresu, tabarchinu e tataresu, su catalanu est segugiare gasi is fìgios nostros e tènnere una cultura de su passadu issoro chi est s’identidade nostra, at concruidu Biancareddu”.

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

Su chervu sardu cona de una torrata a nachere de s’ambiente.

Su chervu sardu, connoschidu iscientificamente commente Cervus elaphus corsicanus, est una de sas castas pius ammaghiantes e de signifficu de sos animales de sa Sardigna. Tippicu de s’isula e de sa Corsica, custu animale si annodittat po sas mesuras prus pitticcas in cunfrontu a su chervu europeu e po su abbrigu fuscu chi cambiat tonalidade cun sas istajones. Po seculos at bividu in sos buscos e in sas magras mediterraneas de s’isula diveninde parte de sa bista naturale e de sa cultura locale.

In su Noighentos su chervu sardu at arriscadu de si estinghere pro more de sa cazza estremada e de sa minimada de sos logos in sos cales biviat. A sa fine de sos annos Sessanta nde adduraiant solu pagas chentinaias de tipos cuncentrados mescamente in sa parte de bassu de s’isula. Dae cussu mamentu sunt bistados incumintzados programmas importantes meda de tutela e accreschimentu chi ant permittidu a s’ispecie de torrare a occupare zuras mannas de sa Sardigna.

Oe su chervu sardu est presente in medas zuras de sos montes e corongias commente su Sulcis,su Sarrabus,S’Ozzastra e su Gennargentu. Bivet in logos riccos de buscos de elighes e magras mediterraneas, inube agattat furriadorzu e cosa de pappare. Pappat meda erba, fozzas,chimizones e fruttos,isboddiande unu rolu de fundamentu in s’ecchilibriu de sos ecosistemas forestales.

Una de sas cosas pius ammaghiantes de sa vida de su chervu sardu est su tempus de sos amores chi est in attonzu. In custa fase sos mascros bogant a fora boghes potentes po giammare sas feminas e appartare sos atteros mascros. Custu fenomenu nadurale faghet arrivare donz’annu appassionados e istudiosos, apparande un’ispettaculu unicu in sos buscos sardos, de cuntattu mannu.

Sa torrada de su chervu sardu no est solu unu sutzessu biologicu, ma puru unu signale importante po cunservare s’ambiente. Sa presentzia sua cunfirmat sa salude bona de sos ecosistemas e dat unu contribbudu a sa balorizzatzione su patrimoniu naturale de s’isula. In medas zuras su chervu est divennidu fintzas unu elementu de attrassione po su turismu naturalisticu e de ecchilibriu ecologicu. Subra de custa ispecie sunt bistados pubbricados puru paritzos libros fotogiornalisticos dae domos sardas chi lu cheriant evidentziare.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22