Sa Cunferèntzia Aberta de sa limba sarda est istada organizada in aplicatzione de s’art. 6 de sa LR 22/2018, chi previdet chi sa Regione organizet una (Cunferentzia aberta pro sa lìngua sarda, su catalanu de S’Alighera e su tataresu, gadduresu e tabarchinu, comente trastu de impèllida, initziativa e partetzipatzione a sa definitzione de is lìnias de indiritzu e a sa valutatzione de is resurtados cunsighidos. Sa Cunferèntzia naschet comente  bisòngiu de cunfrontu intre is vàrios atores de sa polìtica linguìstica regionale.

“Colamus dae una fase teòrica legislativa in fines a una fase atuativa, at naradu aberende is traballos, s’assessore regionale de sa Pùblica Istrutzione, Andrea Biancareddu. Unu grandu isfortzu de s’assessoradu e de totu s’iscuadra, ma mescamente sa  voluntade polìtica manna de trasformare su chi fiat unu bisu in una realidade. Giùghere sa lìngua sarda in is iscolas, in is isportellos linguìsticos, in is mèdios de comunicatzione, tando in is giornales, in is tv e in is ràdios. Fàghere connòschere s’identidade nostra, s’identidade de unu pòpulu e fintzas sa lìngua. Ethnos, chi cheret nàrrere pòpulu in sentidu ampru, no est petzi su de èssere pilioro o pilinieddu, ma apartènnere a una ratza, a sa cultura nostra, is orìgines nostras e is costumàntzias nostras, is poesias nostras e is cantzones nostras, s’enogastronomia nostra.

Duncas sa lìngua est s’istraordinàriu mèdiu de locomotzione e de comunicatzione, de cuntatu intre is pòpulos e tutelare is minorias, a las avalorare, a las pònnere in cunditzione de interagire intre issas, at sighidu Biancareddu. Sa Regione Sardigna dd’at fatu investende risursas e traballu. Dd’at fatu cun s’impinnu miu, chi nch’apo crèidu e de totus is collaboradores meos. Duncas custu est unu grandu resurtadu. Ispiegare su sardu podet èssere finas terapèuticu, podet giuare pro is livellos de aprendimentu de is pitzocos in is iscolas. Amus formadu is insegnantes.

Como no andant prus is pensionados o is mannois pro faeddare su dialetu. Como andant insegnantes chi ant fatu su cursu cun sa tzertificatzione C1 chi nos giughet a unu livellu belle de madrelìngua. Duncas b’est istadu unu brincu de calidade mannu. S’àtera proposta mea at a èssere su de insegnare s’istòria sarda. In is àulas finas a pagos annos no ant mai faeddadu de sa tziviltade de is nuraghes o de s’istòria sarda. Diat èssere unu mètodu pro disegnare s’istòria, mancari faeddende su sardu, chi podet èssere gadduresu, tabarchinu e tataresu, su catalanu est segugiare gasi is fìgios nostros e tènnere una cultura de su passadu issoro chi est s’identidade nostra, at concruidu Biancareddu”.

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

Sa torrada de s’ora legale intre vantazos praticos e discumbenios pitticcos a s’incumintzu.

Cun s’arrivu de su beranu torrat fintzas una de sas mudas prus nodidas de s’annu. In sa notte intre sapadu 28 e dominica 29 martu sas lantzittas de sos relozos ant devere essere movidas a daenantis de un’ora. Custu determinat una notte prus curza e duncas un’ora de sonnu in mancus, mancari pro chie impittat telefoneddos e computer su coladorzu at essere in automaticu chenza deppere intervennere.

S’ora legale bi est in Italia dae su 1966. Est bistada fatta po irfruttare menzus sa lughe de su sole in sos meses de beranu e istiu, cando sas dies si allonghiant. Poninde a daenantis s’orariu si tenet prus lughe in sas oras de su sero, minimande gai sa netzessidade de impittare sa lughe artifitziale. Custa cosa battit beneffissios importantes.

Su primu est pro su risparmiu de energia, pro itte si azzendent prus pagu sas lughes in sas domos e sas tzittades, minimande gai sa netzessidade. Ma no est s’unica cosa positiva. Sas dies parent prus longas e custu cambiat fintzas sos imbitzos de sas pessonas. Si tenet prus tempus po istare in fora, po faghere attividade fisica oppuru pro si abbambiai pustis de su tribagliu o s’iscola. Fintzas sa vida sotziale nde tenet unu vantazu.

Non bisonzat peroe de s’ismentigare sas cosa prus pagu positivas. Sa muda de s’orariu podet creare carchi difficultade in sas primas dies. Carchi pessona s’intendet prus istracca,faghet fadiga a s’indischidare su manzanu o tenet problemas a si drommire su sero. Podent apparessire fintzas alteriosidade e difficultade a si cuncentrare. Sas pessonas prus sensibiles sunt a s’ispissu sos pitzinnos, sas pessones giai istraccas e chie tenet problemas de sonnu.

Pro issos, s’abesare dimandat carchi die in prus. Mancari custos problemas a s’incumintzu, s’ora legale sighit a essere impittada pro itte sos benefissios totales sunt cussiderados prus mannos. Pustis de pagas dies su numeru prus mannu de pessones si abbituat a s’orariu novu e torrat a incumintzare sas attividades chena problemas particulares.

Pro congruire, su coladorzu a s’ora legale est unu cambiu pitticcu chi dimandat unu tempus curtzu pro si adattare, ma chi apparat acchittos beros in sa vida de donzi die. Seros prus longos,impittu prus mannu de sa lughe naturale e sas opportunidades de bistare in fora faghent de custu tempus unu de sos prus appretziados de s’annu.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22