S’eventu, intituladu “Gladiatori e antica Roma in Sardegna: mito, storia e rappresentazione artistica” at a èssere aberta finas a su 31 de nadale. Finas a como sunt istados 10.000 sos visitadores.

Sa Roma antiga devenit s’atratore culturale cun custa espositzione. Emanuele Lilliu, presidente de sa Fundatzione Barùmini, sutalìniat chi s’eventu est parte de unu progetu cun su Museu archeològicu natzionale de Nàpule, su Comunu de Barùmini ghiadu dae Michele Zucca e sa Subraintendèntzia archeològica de Casteddu.

S’espositzione donat una panoràmica ammajadora, cun còpias de afriscos de Pompei e unu vìdeu subra de s’istòria de s’anfiteatru romanu de Casteddu. Sa mustra bantat finas una chentina de repertos partzidos in bator setziones: anfiteatros, armas, vida fitiana e sa Sardigna romana. Intre sos 40 ogetos de sa Sardigna romana, bi sunt vasos, tassas, làntzias cun imàgines de gladiadores e sigillos.

S’espositzione presentat elmos, armas e vasos, cun vetrinas chi ammustrant màndigos de sos gladiadores e trastos mèdicos. Sas làntzias cun gladiadores in posa ammustrant sa parte cummertziale, comente ammentu de s’època. Andreina Ghiani de sa Fundatzione Barùmini ponet a notu chi unas cantas vetrinas aprofundint s’alimentatzione e sas curas mèdicas de sos gladiadores.

A traessu fontes literàrias e epigràficas, s’itineràriu espositivu chircat de iscoviare sa vida fitiana de sos gladiadores. Ultres a s’aspetu gloriosu, si ponet s’atzentu subra sa fragilidade umana, subra de sa drammatitzidade de custos òmines a s’ispissu privados de sa libertade, obrigados a intratènnere su pùblicu in sas arenas durante sos “giogos”. S’obietivu de sa mustra est su de fàghere imbèrghere sos visitadores in s’esperièntzia de sos gladiadores, a largu de sos rifletores, pro cumprèndere sas sentidos issoro e sas tribulias. Sa mustra, chi at a abarrare aberta finas a su 31 de nadale, faghet connòschere a su pùblicu una de sas partes prus pagu connotas, ma sa prus umana, de sa Roma Antiga.

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

Su Parcu naturale de Gutturu Mannu amplariat s’offerta culturale e turistica sua cun s’abbertura de s’Ecomuseu pare-pare istoricu e archeologicu, una base digitale nova chi permittit de iscoperrere, in manera simple e lestra, sos sitios printzipales de interessiu chi bi sunt in sa zura amparada. Non solu natura limpia, duncas, ma fintzas unu patrimoniu istoricu de balore mannu chi benit in finis postu in retza e rendidu dispostu cun d’unu simple click.

Pro mesu de s’Ecomuseu, sos bisitadores podent iscoperrere in manera digitale sas iscroccas de sos comunes de Pula, Villa San Pietro, Siliqua,Domus de Maria, Uta, Assemini, Santadi, Capoterra,Sarroch e Teulada,accostandesi a una jura digitale chi contat sa ricchesa archeologica istravanada de su Parcu. Sa digitalizzazione cumprida de sos temas apparat un’esperientzia chi faghet affundare e chi attraessat s’istoria e s’archeologia de s’iscrocca, fintzas po sos temas ambientales, isfruttande tottas sas potentzialidades de sa tennologia.

Su disignu est bistadu isviluppadu dae paritzos espertos  cun s’accottu iscientificu de sa Sovraintendentzia de Casteddu e Aristanis e s’azzudu de s’Archiviu de s’Istadu de Casteddu. S’initziativa naschet cun s’intentu de balorizzare una cosa a s’ispissu pagu connoschida de sos parcos naturales e chi, in su casu de Gutturu Mannu, est unu elementu chi annodittat: sa cuncentratzione manna de testimonias chi andant dae sa preistoria fintzas a s’edade moderna e de oe, cun casi 55 sitios tzensidos intro e a lacana de sa zura amparada.

Intre sos risurtados de su disignu, curadu dae sa sotziedade Telos, bi sunt una base web dedicada chi permittit de iscumbattare s’iscrocca po mesu de testos, figuras e cartas tematicas, e videos po tamburinare. Custos temas ant a essere disponibiles puru pro mesu de unu logu intzididu postu in s’Infopoint de Pantaleo, in su Comune de Santadi, una de sas intradas printzipales de su Parcu. Gratzias a custos istrumentos at a essere possibile bisitare dae calesisiat parte de su mundu, logos de importantzia manna commente nuraghes, tumbas de zigantes e domos antigas.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22