In s’antigòriu s’agataiat medas traballos chi oe in die non si faghent prus. Traballos chi si nche sunt pèrdidos pro more de sos cambiamentos epocales chi ant interessadu sa sotziedade sarda dae sa metade de su Noighentos finas a oe. Unu de custos traballos est de seguru cussu de su bandidore.  Difatis a unu tempus, pro donare sos avisos a sa populatzione sos comunos pagaiant un’òmine chi aiat s’incàrrigu de ghetare su bandu. Dae in oe su nòmene de Bandidore.

A in antis de s’arribu de sos Piemontesos su bandidore si naraiat “pregoneri”, dae su faeddu ispagnolu “pregon” chi bolet nàrrere annùntziu o boghe de su bendidore de caminu. Pro more de sa polìtica linguìstica bòlida dae sos Savòias contra s’ispagnolu, in in Sardigna “pregon” fiat istadu remplasadu dae su faeddu italianu “bandu”. In sardu custa paràula est abarrada in sos modos de nàrrere comente “ancu ti pregonet sa giustìtzia”, o “unu bandidu pregonadu”.

Torrende a su bandidore, non donaiat petzi annùntzios de su comunu, comente ordinàntzias o avisos istitutzionales ma,  a pagamentu, ghetaiat su bandu pro contu de privados o cummertziantes chi boliant bèndere sa mercantzia issoro.  Su bandidore si giraiat totus sos bighinados, ponendesi in logos artos de cantu totus ddu podiant intèndere.
A in antis de ghetare su bandu sonaiat una trumbita, e posca cumentzaiat a allegare: “Si betat custu bandu: òrdine de su sìndigu, a ùrtimu de mese de ladàmine, totu sos pastores, depent liberare de su monte. A chie no respetat cussa data, dd’ant a fàghere unu islogiamentu fortzadu”, opuru “Si betat custu bandu: a chie cheret trigu, a andare a domo de Antoni Congera”, ancora “Si betat custu bandu: a chie tenet deretu a collire su dinare de s’Eca, si depent presentare a s’Ufìtziu Comunale”.

Prus a mancu a s’agabbu de sos annos Sessanta, su traballu de su bandidore est andadu a si nche mòrrere paris cun sa limba sarda. Difatis sos bandidore ghetaiant su bandu in sardu, imbetzes dae sos annos ’70 in susu, a dare su bandu nche pensaiant sos impiegados comunales chi alleghende in italianu a unu micròfono collegadu a unu portaboghe elàtricu donaiant sos avisos sena bisòngiu de si girare totu sa bidda a pee.

Oe, cun s’isvilupu de ìnternet, sos comunos est raru chi betent su bandu, ma impreant prus che totu sistemas de messagìstica istantànea o sos sitos istitutzionales.

Pro   intèndere comente fiat su bandu chi ghetaiat sos bandidores ponimus un’esèmpiu raru de bandu registradu in Loceri in su 1956 dae is operadores de sa RAI. https://www.youtube.com/watch?v=Nz11mXFYtYs

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

Continuidade de s’iscrocca, billettos a pagu preziu fintzas po sos familiares de sos chi bistant in Sardigna.

Si podent comporare da oe sos billettos in continuidade de s’iscrocca riservados a sos familiares de sos chi bistant in Sardigna. Sa novidade est po su sistema de pesos de servitziu pubbricu chi regulat sos collegamentos aereos da e pro s’isula e accreschit su numeru de pessonas chi podent godire de sos pretzios aggevolados.

Sos billettos si podent comporare po sos bolos dae su 29 de martu, die in sa cale at a bintrare in fortilesa su sitema novu de sa continuidade de s’iscrocca. Cun custu seperu sa Sardigna reconnoschet su dirittu de biazzare a pretziu bassu, non solu a chie bistat in s’isula, ma puru a chie, mancari bivat in d’unu atteru logu, tenet unu ligonzu istrintu cun chie bistat in Sardigna.

S’assessora regionale a sas Carraduras Barbara Manca at nadu chi si trattat de unu passu in daenantis importante meda pro itte affortigat su cuntzettu de continuidade de s’iscrocca e tenet contu de su balore de sas famiglias in d’una iscrocca de isula comente sa Sardigna. Su risurtadu est fruttu de su tribagliu leadu a daenantis dae sa Regione Autonoma de sa Sardigna impare cun su Ministeru de sas Infrastrutturas e de sas Carraduras e sa Cummissione Europea, rispettande sas regulas europeas po sos collegamentos garantidos dae s’Istadu.

Ant a podere godire de sos pretzios aggiudados, cun d’unu accreschimentu minimu in cunfrontu a cussos istabilidos po sos chi bistant inoghe, ma cun d’unu pretziu massimu giai istabilidu, sos parentes fintzas a su terzu gradu. At a serbire a fizzos, babbos e mamas, frades e sorres, giagios e nepodes,tios e atteros nepodes. S’azzudu balet fintzas po maridos e muzzeres e po sos fizzos de sos famigliares chi tenent dirittu a s’iscontu.

Sa misura punnat a alcansare chie at dassadu sa Sardigna po motivos de tribagliu o de istudiu ma sighit a mantennere unu ligonzu forte cun s’isula, gai comente sas famiglias chi bivent partidas intre regiones divressas. S’intentu est de faghere divennere prus simple e prus pagu caru su viazu po chie depet torrare a domo pro motivos famigliares.

Sa cabuda de sos billettos a pretziu bassu affortigat duncas su dirittu a si podere movere in d’una regione chi po sa posissione geografica sua depet faghere sos contos cun collegamentos prus cumplicados e caros in cunfrontu a atteras zuras de s’Italia, azzuande non solu sos chi b’istant ma fintzas sas famiglias insoro.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22