In s’antigòriu s’agataiat medas traballos chi oe in die non si faghent prus. Traballos chi si nche sunt pèrdidos pro more de sos cambiamentos epocales chi ant interessadu sa sotziedade sarda dae sa metade de su Noighentos finas a oe. Unu de custos traballos est de seguru cussu de su bandidore.  Difatis a unu tempus, pro donare sos avisos a sa populatzione sos comunos pagaiant un’òmine chi aiat s’incàrrigu de ghetare su bandu. Dae in oe su nòmene de Bandidore.

A in antis de s’arribu de sos Piemontesos su bandidore si naraiat “pregoneri”, dae su faeddu ispagnolu “pregon” chi bolet nàrrere annùntziu o boghe de su bendidore de caminu. Pro more de sa polìtica linguìstica bòlida dae sos Savòias contra s’ispagnolu, in in Sardigna “pregon” fiat istadu remplasadu dae su faeddu italianu “bandu”. In sardu custa paràula est abarrada in sos modos de nàrrere comente “ancu ti pregonet sa giustìtzia”, o “unu bandidu pregonadu”.

Torrende a su bandidore, non donaiat petzi annùntzios de su comunu, comente ordinàntzias o avisos istitutzionales ma,  a pagamentu, ghetaiat su bandu pro contu de privados o cummertziantes chi boliant bèndere sa mercantzia issoro.  Su bandidore si giraiat totus sos bighinados, ponendesi in logos artos de cantu totus ddu podiant intèndere.
A in antis de ghetare su bandu sonaiat una trumbita, e posca cumentzaiat a allegare: “Si betat custu bandu: òrdine de su sìndigu, a ùrtimu de mese de ladàmine, totu sos pastores, depent liberare de su monte. A chie no respetat cussa data, dd’ant a fàghere unu islogiamentu fortzadu”, opuru “Si betat custu bandu: a chie cheret trigu, a andare a domo de Antoni Congera”, ancora “Si betat custu bandu: a chie tenet deretu a collire su dinare de s’Eca, si depent presentare a s’Ufìtziu Comunale”.

Prus a mancu a s’agabbu de sos annos Sessanta, su traballu de su bandidore est andadu a si nche mòrrere paris cun sa limba sarda. Difatis sos bandidore ghetaiant su bandu in sardu, imbetzes dae sos annos ’70 in susu, a dare su bandu nche pensaiant sos impiegados comunales chi alleghende in italianu a unu micròfono collegadu a unu portaboghe elàtricu donaiant sos avisos sena bisòngiu de si girare totu sa bidda a pee.

Oe, cun s’isvilupu de ìnternet, sos comunos est raru chi betent su bandu, ma impreant prus che totu sistemas de messagìstica istantànea o sos sitos istitutzionales.

Pro   intèndere comente fiat su bandu chi ghetaiat sos bandidores ponimus un’esèmpiu raru de bandu registradu in Loceri in su 1956 dae is operadores de sa RAI. https://www.youtube.com/watch?v=Nz11mXFYtYs

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

Casteddu abberit una domo de accasazu nova po feminas chidrinas: logu fintzas a sette istranzas cun azzudu educativu.

Casteddu dat su benennidu a unu logu novu dedicadu a s’accasazu e accottu de feminas chidrinas. Sa domo nova de accasazu, abberta dae pagu, at a podere accasazzare fintzas a sette pessonas, apparande pro issas unu logu siguru e diffendidu in su cale bivere donzi die cun s’azzudu de personale qualifficadu.

Donzi istranza at essere accostada dae abbessiadoras ispecializzadas, chi ant a garantire accumpanzamentu personale e azzudu in sas attividades de donzi die, cun s’intentu de favoressere s’autonomia personale, sa creschida emotiva e s’incluisione sotziale. Sa domo naschet dae su contribbudu intre entes locales, assotzios de su terzu campu e proffessionistas de su sotziale, cun s’intentu de rispondere a sos bisonzos beros e a s’ispissu delicados, comente problemas accolomicos, isolamentu, situatziones de violentia o difficultades familiares.

Sa domo nova de accasazu non est solu unu logu de cuberiu: cheret essere puru unu puntu de relata po caminos de recuida sotziale e de su tribagliu, gratzias a buttegas, attividades educativas e mamentos de azzudu psicologicu. Donzi assione est pensada po rispettare sa dignidade de sas istranzas e po creare unu logu de iscurtu, cunfrontu e siguresa.

Sas attividades de donzi die, s’accostamentu custante e sos mamentos de socializzatzione azzuant sas feminas a accattare sa cunfiantza in issas ettottu e a fraigare afficos novos de vida, binchinde soledade,fertas e dilighesa. Sas istitutziones locales ant evidentziadu s’importantzia de cosas commente custa, capatzes de dare rispostas beras a sas dilighesas de sas feminas e de affortigare sa retza de sos servitzios sotziales in tzittade. Sa domo nova est duncas unu passu de signifficu po sa comunidade casteddaja, apparande opportunidades de recuberu, autonomia e azzudu a sas feminas chi nde tenent prus bisonzu.

Addià de su beneffissiu lestru po sas istranzas, custa domo de accasazu, imbidat puru a unu cunsideru prus mannu supra sa sotziedade: cantu est importante creare retzas de azzudu  e logos amparados pro chie bivet mamentos de difficultade?

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2024-2025. LR 22/2018, art. 22