In s’antigòriu s’agataiat medas traballos chi oe in die non si faghent prus. Traballos chi si nche sunt pèrdidos pro more de sos cambiamentos epocales chi ant interessadu sa sotziedade sarda dae sa metade de su Noighentos finas a oe. Unu de custos traballos est de seguru cussu de su bandidore.  Difatis a unu tempus, pro donare sos avisos a sa populatzione sos comunos pagaiant un’òmine chi aiat s’incàrrigu de ghetare su bandu. Dae in oe su nòmene de Bandidore.

A in antis de s’arribu de sos Piemontesos su bandidore si naraiat “pregoneri”, dae su faeddu ispagnolu “pregon” chi bolet nàrrere annùntziu o boghe de su bendidore de caminu. Pro more de sa polìtica linguìstica bòlida dae sos Savòias contra s’ispagnolu, in in Sardigna “pregon” fiat istadu remplasadu dae su faeddu italianu “bandu”. In sardu custa paràula est abarrada in sos modos de nàrrere comente “ancu ti pregonet sa giustìtzia”, o “unu bandidu pregonadu”.

Torrende a su bandidore, non donaiat petzi annùntzios de su comunu, comente ordinàntzias o avisos istitutzionales ma,  a pagamentu, ghetaiat su bandu pro contu de privados o cummertziantes chi boliant bèndere sa mercantzia issoro.  Su bandidore si giraiat totus sos bighinados, ponendesi in logos artos de cantu totus ddu podiant intèndere.
A in antis de ghetare su bandu sonaiat una trumbita, e posca cumentzaiat a allegare: “Si betat custu bandu: òrdine de su sìndigu, a ùrtimu de mese de ladàmine, totu sos pastores, depent liberare de su monte. A chie no respetat cussa data, dd’ant a fàghere unu islogiamentu fortzadu”, opuru “Si betat custu bandu: a chie cheret trigu, a andare a domo de Antoni Congera”, ancora “Si betat custu bandu: a chie tenet deretu a collire su dinare de s’Eca, si depent presentare a s’Ufìtziu Comunale”.

Prus a mancu a s’agabbu de sos annos Sessanta, su traballu de su bandidore est andadu a si nche mòrrere paris cun sa limba sarda. Difatis sos bandidore ghetaiant su bandu in sardu, imbetzes dae sos annos ’70 in susu, a dare su bandu nche pensaiant sos impiegados comunales chi alleghende in italianu a unu micròfono collegadu a unu portaboghe elàtricu donaiant sos avisos sena bisòngiu de si girare totu sa bidda a pee.

Oe, cun s’isvilupu de ìnternet, sos comunos est raru chi betent su bandu, ma impreant prus che totu sistemas de messagìstica istantànea o sos sitos istitutzionales.

Pro   intèndere comente fiat su bandu chi ghetaiat sos bandidores ponimus un’esèmpiu raru de bandu registradu in Loceri in su 1956 dae is operadores de sa RAI. https://www.youtube.com/watch?v=Nz11mXFYtYs

“Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna – IMPRENTAS 2022-2023. LR 22/2018, art. 22”

Inciassados in Dubai supra sa Msc Euribia: fintzas casteddajos intre sos passizeris chi isettant de torrare.

Sunt firmos in su portu de Dubai, supra sa Msc Euribia, pustis de sa frimmada de repente a sa tramuda a banda de Doha, aereoportu dae su cale deppiant leare su bolu po torrare in Italia. Intre sos passezeris bi sunt fintzas duas truppas de casteddajos: unu de sette pessonas e un’atteru de battoro-chimbe turistas. S’arribbu insoro si prevediat oe a Casteddu-Elmas, ma s’aggravamentu de sa situassione in Mediu Oriente at fattu brincare donzi programma.

In sas urtimas oras sa zura de su Gulfu est bistada interessada dae de bottu dae un’escalation militare chi at interessadu medat attores regionales, cun boleos de missiles, attaccos punnados e unu affortigamentu de sos sistemas de defensa aerea. Sa serrada partziale de sa zura aerea in carchi zura istrategica intre sa cale fintzas su Qatar, at custrintu parizzas cumpanzias a suspendere o cansare sos bolos, cun d’unu effettu domino supra sos cullegamentos internatzionales. Fintzas sas tramudas de sos crocieristas a sa banda de Doha sunt bistados iscancellados po motivos de siguresa, dassande sa nave frimma in Dubai.

A sos passezeris no est bistadu permittidu de s’ istesiare dae su terminal de su portu e, a custu mamentu, non sunt arrivadas comunicatziones deffinitivas supra sos tempos de torrada. Custu manzanu carchi crocierista at contadu de aere intesu attesu su sderroccu de iscoppiu, cosa chi at alimentadu sa timoria supra sa nave. Sas autoridades locales ant cunfirmadu sa balidia de sos sistemas de defensa chi diffendent sa zura de Dubai.

Cun sa colada de sas oras accreschet s’anneu e sa tesone, mescamente intre chie tenet abbojas perdidas o impignos urgentes in Italia. Carchi passezeri diat essere baludande de si movere po contu suo, comente arrivare in Oman e tentare unu bolu dae inie a s’Europa, ma si tratta de supposissiones cumplicadas e no privas de problemas- Medas preferrint isettare s’uffitzialidade e sa possibbile ordimizzassione de unu pianu
po torrare, cordinadu dae sa Farnesina.

In su mentres sa nave addurat unu puntu de relata e benit cussiderada comente unu logu siguru in cunfrontu a sa dudesa de fora.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22