Cantas bortas amus intesu ca non tocat a insinnare su sardu a is pitzinnos pro ite ddis notzet a imparare s’italianu? Naturalmente custa est un’idea isballiada, est unu pregiudìtziu chi est cuntestadu finas dae unu muntone de istùdios chi narant totu àtera cosa. Si in una famìlia su babbu allegat, pro esèmpiu s’italianu, e sa mamma faeddat su sardu, custu non causa peruna confusione in sa conca de is pitzinnos.  “Giai dae is primos meses de vida”, difatis, “is crios sunt capassos de gestire duas o peri prus limbas in su matessi tempus”, ddu narat Antonella Sorace, dotzente ordinària de linguìstica in s’Universidade de Edimburgu. Is chircas fatas dae sa linguista paduvana ant postu a notu chi is pitzinneddos bilìngue, o plurilìngue, durante sa fase de imparu faghent is matessi faddinas de is fedales issoro monolìngue e cando mesturant is allegas ddu fàghent pro pratitzidade o pro giogu. In prus, crèschere in un’ambiente bilìngue favoresset in is pitzinnos s’isvilupu de una mente prus isolta, prus pronta, prus ischida e prus capassa a fàghere cosas difìtziles, non solu a livellu verbale. Duncas, segundu sa professora Sorace, chi su 26 de onniasantu at a tènnere unu seminàriu subra de custu argumentu in sa Biblioteca Regionale de Casteddu, is pitzinnos bilìngue sunt prus dotados in cunfrontu a cussos chi chistionant una limba ebbia. In prus, gràtzias a àteros istùdios, s’est iscobertu chi is persones pesadas finas dae minores cun duas limbas sunt prus pagu sugetas  a tènnere maladias tìpicas de sa betzesa, comente  s’Alzheimer. Tando, custu est unu resone in prus pro  pesare is fìgios nostros in sardu, non costat nudda e ddos faghet crèschere prus abistos e prus sanos.

Blackout in su Prontu Succursu de su Santissima Trinidade: un’interrogu a su Ministru de sa Salude.

Su blackout chi at interessadu su prontu succursu de s’ispidale Santissima Trinidade de Casteddu sighit a faghere discutire e sustentare unu cunfrontu politicu istitutzionale allummadu meda. S’accadimentu, chi at postu in difficultade manna unu de sos printzipales ispidales de sa tzittade, at fattu narrere su parrere suo a Ugo Cappellacci, presidente de sa cummissione Affares Sotziales e Salude de sa Camera de sos Deputados, chi at comunicadu sa presentatzione de un’interrogu in su Parlamentu a su Ministru de sa Salude, Orazio Schillaci.

Secundu cantu pensat issu, cantu est sutzessu est grae meda, non solu po sas conseguentzias supra s’attividade de su Prontu Succursu, ma puru pro itte si inficchit in d’unu cuntestu prus mannu de crititzidades ligadas a su controllu de sa sanidade regionale. S’ex presidente de sa Regione Sardigna at gameddadu su chi est sutzessu a cussa chi at deffinidu una fase forte de istabbilidade politiga e amministrativa, annodditada dae seperos de guvernu cuntestados e dae una situassione de dudesa chi, po comente la pensat issu, si reflettit derettu supra sos servitzios essentziales.

Su blackout at provocadu sa frimmada de s’energia elettrica e sa frimmada de medas servitzios de fundamentu. Intre sos problemas printzipales signalados bi est bistada sa mancantzia de funtzionamentu de ordinzos netzessarios comente sa Tac, elementu tzentrale po sas
emergentzias. Sa frimmada de custos istrumentos at tentu unu corpu derettu supra s’operatividade de sa sezione.

S’assistentzia sanidaria est bistada garantida solu gratzias a sos sistemas de emergenztia, ma cun d’una difficultade manna. Sa situassione at tentu problemas supra sas curas, sos tempos de interventu e supra sa calidade cumplessiva de s’assistentzia. Propriu po accomettare a s’impossibilidade de operare in prenu, medas malaidos che sunt bistados leados a sos atteros prontu succursos tzittadinos, in manera particulare a su policlinicu de s’Universidade e s’ispidale Brotzu, ispidales chi giai dae tempus operant in cundissiones de aggravamentu po more de sa mancantzia de pessonale, lettos e benes.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22