Cantas bortas amus intesu ca non tocat a insinnare su sardu a is pitzinnos pro ite ddis notzet a imparare s’italianu? Naturalmente custa est un’idea isballiada, est unu pregiudìtziu chi est cuntestadu finas dae unu muntone de istùdios chi narant totu àtera cosa. Si in una famìlia su babbu allegat, pro esèmpiu s’italianu, e sa mamma faeddat su sardu, custu non causa peruna confusione in sa conca de is pitzinnos.  “Giai dae is primos meses de vida”, difatis, “is crios sunt capassos de gestire duas o peri prus limbas in su matessi tempus”, ddu narat Antonella Sorace, dotzente ordinària de linguìstica in s’Universidade de Edimburgu. Is chircas fatas dae sa linguista paduvana ant postu a notu chi is pitzinneddos bilìngue, o plurilìngue, durante sa fase de imparu faghent is matessi faddinas de is fedales issoro monolìngue e cando mesturant is allegas ddu fàghent pro pratitzidade o pro giogu. In prus, crèschere in un’ambiente bilìngue favoresset in is pitzinnos s’isvilupu de una mente prus isolta, prus pronta, prus ischida e prus capassa a fàghere cosas difìtziles, non solu a livellu verbale. Duncas, segundu sa professora Sorace, chi su 26 de onniasantu at a tènnere unu seminàriu subra de custu argumentu in sa Biblioteca Regionale de Casteddu, is pitzinnos bilìngue sunt prus dotados in cunfrontu a cussos chi chistionant una limba ebbia. In prus, gràtzias a àteros istùdios, s’est iscobertu chi is persones pesadas finas dae minores cun duas limbas sunt prus pagu sugetas  a tènnere maladias tìpicas de sa betzesa, comente  s’Alzheimer. Tando, custu est unu resone in prus pro  pesare is fìgios nostros in sardu, non costat nudda e ddos faghet crèschere prus abistos e prus sanos.

Sardigna in daesegus in sa classifica supra su clima e calidade de sa vida.

Su clima podet fittare supra sa calidade de sa vida in sas tzittades e sos datos prus reghentes lu cunfirmant fintzas pro sa Sardigna. In sa classifica de sas tzittades printzipales pubbricada dae su Sole 24 Ore, chi controllat sas cundissiones climaticas e su corpu supra sa vida de donzi die, carchi tzittade de s’isula si agattat in sa parte prus bassa de sa classifica natzionale.

In manera particulare est Carbonia a serrare sa classifica cun su 107° postu, s’urtimu intre sas tzittades printzipales esaminadas. S’istudiu leat in cussiderassione paritzos trattos de su clima pro cumprendere cantu sas cundissiones meteo potant influentzare su benessere de sas pessonas e sa vivibilidade de sos tzentros de sas tzittades. S’analisi si accottat supra 15 motivos ligados a su clima. Intre custos bi sunt s’intensidade de s’abba, su numeru de sas nottes in sas cales sa temperadura minima non calat sutta sos 20 grados, sas dies de cardu urtimu, sa presentzia de bentu in su mentres de s’istiu e s’umidesa de s’aria.

In su casu de Carbonia, secundu sos datos regortos, pesant mescamente sas temperaduras artas meda registradas in s’annu e su numeru minimadu de dies frittas o cun abba allongada. Custas cundissiones climaticas fittant supra su risurtadu finale de sa tzittade de su Sulcis chi si acciappat duncas a s’urtimu postu de sa classifica.

Est importante evidentziare chi s’istudiu si relatat a sos datos de su 2025 e non tenet contu de cantu accadessidu in sos primos meses de su 2026, cando totta sa Sardigna est bistada interessada dae una simana de abba prus bundante in cunfrontu a sa media de sos urtimos annos.Una cosa fora de norma de su clima chi at distintu s’incumintzu de s’annu ma chi non recuit in s’analisi impittada po faghere sa classifica.

Abbaidande su restu de sa classifica si nodat chi a sos primos postos si agattant mescamente tzittades supra su mare Adriaticu. A su primu postu de sa classifica bi est Bari. Sa classifica evidentziat comente su clima siat divenninde un’elementu semper prus importante cando si faeddat de calidade de sa vida in sas tzittades. Sas temperaduras artas meda, sos periodos de assuttura o a su contrariu de abba meda sunt cosas chi fittant supra sa salude, s’ambiente e supra sa vida de donzi die de sas pessonas.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22