Cantas bortas amus intesu ca non tocat a insinnare su sardu a is pitzinnos pro ite ddis notzet a imparare s’italianu? Naturalmente custa est un’idea isballiada, est unu pregiudìtziu chi est cuntestadu finas dae unu muntone de istùdios chi narant totu àtera cosa. Si in una famìlia su babbu allegat, pro esèmpiu s’italianu, e sa mamma faeddat su sardu, custu non causa peruna confusione in sa conca de is pitzinnos.  “Giai dae is primos meses de vida”, difatis, “is crios sunt capassos de gestire duas o peri prus limbas in su matessi tempus”, ddu narat Antonella Sorace, dotzente ordinària de linguìstica in s’Universidade de Edimburgu. Is chircas fatas dae sa linguista paduvana ant postu a notu chi is pitzinneddos bilìngue, o plurilìngue, durante sa fase de imparu faghent is matessi faddinas de is fedales issoro monolìngue e cando mesturant is allegas ddu fàghent pro pratitzidade o pro giogu. In prus, crèschere in un’ambiente bilìngue favoresset in is pitzinnos s’isvilupu de una mente prus isolta, prus pronta, prus ischida e prus capassa a fàghere cosas difìtziles, non solu a livellu verbale. Duncas, segundu sa professora Sorace, chi su 26 de onniasantu at a tènnere unu seminàriu subra de custu argumentu in sa Biblioteca Regionale de Casteddu, is pitzinnos bilìngue sunt prus dotados in cunfrontu a cussos chi chistionant una limba ebbia. In prus, gràtzias a àteros istùdios, s’est iscobertu chi is persones pesadas finas dae minores cun duas limbas sunt prus pagu sugetas  a tènnere maladias tìpicas de sa betzesa, comente  s’Alzheimer. Tando, custu est unu resone in prus pro  pesare is fìgios nostros in sardu, non costat nudda e ddos faghet crèschere prus abistos e prus sanos.

Carburantes, prus controllos de sa Finantza po cansare aumentos chena zustificassione.

Pustis de s’aumentu novu de sos pretzios de s’energia, po more de sas gherras in Mediu Oriente, In Italia sunt bistados affortigados sos controllos supra sos carburantes. Sa Finantza at detzisu de affortigare sos controllos supra tottu sa retza de ispartidura de benzina e gasolio fintzas in Sardigna.

S’intentu est de controllare cun attentzione donzi mamentu de su camminu chi che leat su carburante finas a sos ispartidores. In custa manera si cheret evitare chi calincunu si approfittet de sa situassione internatzionale po accreschere sos pretzios in manera chi no est zusta. Sos controllos sunt po tottu sos carburantes e partint dae sas dittas chi important o ispartint benzina e gasolio e arribant fintzas a sos ispartidores. Sa Finantza est controllande documentos, fattura e pretzios po cumprendere sis sos accreschimentos sunt currettos.

In sos urtimos tempos su pretziu de sos carburantes est torradu a pigare po more de sa tesones internatzionales e de sos problemas de su mercadu de s’energia. Cando bi sunt crisis o gherras, difattis, su pretziu de su petroliu podet accreschere in presse meda e custu interessat sos pretzios de benzina e gasolio. Propriu pro custu motivu sas autoridades cherent evitare chi calincunu irfruttet sa situsassione po balanzare prus de su chi est netzessariu. Sos accreschimentos de sos pretzios, difattis, deppent dipendere solu dae s’andamentu de sos mercados internatzionales e non dae cumportamentos iscurrettos.

S’affortigamentu de sos controllos est bistadu detzisu dae su Ministeru de s’Accolomia e de sas Finantzias, chi sighit dae accanta sos pretzios de sos carburantes in Italia. S’intentu printzipale est de diffendere sos tzittadinos e garantire trasparentzia. In d’unu mamentu in su cale su pretziu de s’energia est meda istabbile, est importante controllare chi tottu su sistema funtzionet rispettande sas regulas. Sos controllos de sa Finantza ant a sighire in sas chidas imbenientes in totta Italia. Sos controllos ant a serbire po cumprendere si sos pretzios chi sunt faghinde sos ispartidores sunt beros o si bi sunt cosas chi no andant bene.

S’intentu finale est de garantire chi sos affinadores paghent unu pretziu zustu e chi su mercadu de sos carburantes adduret craru e controlladu, chena ispeculatziones e aumentos non zustifficados.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22