Cantas bortas amus intesu ca non tocat a insinnare su sardu a is pitzinnos pro ite ddis notzet a imparare s’italianu? Naturalmente custa est un’idea isballiada, est unu pregiudìtziu chi est cuntestadu finas dae unu muntone de istùdios chi narant totu àtera cosa. Si in una famìlia su babbu allegat, pro esèmpiu s’italianu, e sa mamma faeddat su sardu, custu non causa peruna confusione in sa conca de is pitzinnos.  “Giai dae is primos meses de vida”, difatis, “is crios sunt capassos de gestire duas o peri prus limbas in su matessi tempus”, ddu narat Antonella Sorace, dotzente ordinària de linguìstica in s’Universidade de Edimburgu. Is chircas fatas dae sa linguista paduvana ant postu a notu chi is pitzinneddos bilìngue, o plurilìngue, durante sa fase de imparu faghent is matessi faddinas de is fedales issoro monolìngue e cando mesturant is allegas ddu fàghent pro pratitzidade o pro giogu. In prus, crèschere in un’ambiente bilìngue favoresset in is pitzinnos s’isvilupu de una mente prus isolta, prus pronta, prus ischida e prus capassa a fàghere cosas difìtziles, non solu a livellu verbale. Duncas, segundu sa professora Sorace, chi su 26 de onniasantu at a tènnere unu seminàriu subra de custu argumentu in sa Biblioteca Regionale de Casteddu, is pitzinnos bilìngue sunt prus dotados in cunfrontu a cussos chi chistionant una limba ebbia. In prus, gràtzias a àteros istùdios, s’est iscobertu chi is persones pesadas finas dae minores cun duas limbas sunt prus pagu sugetas  a tènnere maladias tìpicas de sa betzesa, comente  s’Alzheimer. Tando, custu est unu resone in prus pro  pesare is fìgios nostros in sardu, non costat nudda e ddos faghet crèschere prus abistos e prus sanos.

Mortoriu pustis de sa festa, un’omine de 26 annos cundennadu a 14 annos po su mortoriu de Assemini.

Si serrat cun d’una cundenna a 14 annos de presone su protzessu a carrigu de s’omine de 26 annos chi aiat cunfessadu su mortoriu de Alessandro Cambuca, s’omine de 27 annos mortu cun paritzos corpos de burteddu in su mese de Santu Aini de su 2024 in Assemini, in sa tzittade metropolitana de Casteddu. Su mortoriu fuit bistadu fattu intro de una domo inube su mortu e su chi l’at mortu fuint passande sa notte imparis cun atteros amigos, pustis de essere bistadosa sa festa de santa Greca in Decimo. Unu seru de festa chi si fuit trasformada in disgrassia in sas oras imbenientes a su cuccurale de una briga chi fuit finida cun s’affraccada mortale.

Sa sententzia est bistada fatta a s’accabbada de su protzessu tzelebradu in accurtziadu. In su cursu de s’urtima audientzia, in sa reprica, su Pubbricu Ministeru aiat dimandadu de dare un cundenna prus bassa, dae 17 annos e 4 meses a 14 annos e 8 meses. Su zuighe at istabilidu una pena de 14 annos de presone, riconnoschinde a s’imputadu sas abbrandadas cumpressivas.

Intre sos elementos cussiderados po sa detzisione bi sunt bistados sa cunfessione fatta dae su zovanu fintzas dae su primu mamentu e s’azzudu dadu a sos iscrucculladores, chi aiat permittidu de acciappare s’arma impittada po bocchire Alessandro Cambuca. Unu comportamentu chi at fittadu supra sa balutatzione de sa posissione sua in su protzessu. In su mentres de su dibattimentu, sa defensa aiat bogadu a pizu sa chistione de unu possibbile vissiu de mente a su mamentu de su mortoriu, presentande una perissia de parte secundu sa cale s’imputadu diat aere fattu in su mentres chi non fuit capatze de cumprendere e de bolere.

Una visura chi est bistada discutida in aula e at a podere essere oggettu de atteras balutatziones in sos atteros protzessos chi si ant a faghere.
Como si isettat su depositu de sas resones de sa sententzia, coladorzu de fundamentu po cumprendere in particulare sas resones chi ant giuttu a custa pena. Solu pustis de aere esaminadu sos motivos, sa defensa at a detzidere si presentare appellu contra sa cundenna de primu gradu.

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22