Unu brìnchidu in mesu a is pianetas e a is isteddos: unu bisu chi si podet acumprire gràtzias a s’istrumentatzione de calidade de s’A.O.A., s’assòtziu ogiastrinu de Astronomia formada dae astròfilos de s’Ogiastra e finas de àteros logos, aunidos dae sa passione pro s’osservatzione de su chelu, chi gèstint in manera voluntària s’Osservatòriu  Astronòmicu Ferdinando Caliumi”, postu in  sa punta de  Monte Armidda, a pagos chilòmetros dae Lanusè.

Gràtzias a is istrumentos de s’A.O.A., chi permitint de fàghere osservatziones e astrofotografias de calidade òtima, cada annu deghinas de astròfilos benint in Sardigna dae totu s’Itàlia pro fàghere is chircas issoro in s’Osservatòriu de Monte Armidda. In s’istade s’osservatòriu atirat mìgias de turistas (una mèdia de 1200 a s’annu), mentras in s’ierru a ddu bisitare sunt prus che totu is istudiantes e is dischentes, chi de sòlitu aprofitant de sa gita a Monte Armidda pro bisitare finas su Planetàtiu chi s’agatat in intro de su Litzeu Iscientìficu de Lanusè gestidu dae s’Assòtziu Ogiastrinu de Astronomia. S’Osservatòriu est abertu su lunis e su chenàbura suta prenotatzione.

Su Carrasegare in Sardigna: ritos e caratzas antigas e identidade chentza tempus.

Su Carrasegare in Sardigna est meda prus de una festa in caratza. Est unu ritu de tottus chi affundat sas raighinas suas in tempos attesu meda, intritzinde connottu paganu, conas agrarias e devossione populare. Sas tzelebrassiones de carrasegare in s’isula si annodittant po sa presentzia de caratzas antigas, fattas in linna o suerzu, e de costumenes carrigos de signifficos ideales. Donzi bidda custoit su propiu Carrasegare, cun ritos e personalidades unigas, dassadas dae ingendra a ingendra e ligados in manera funguda a su tziclu de sa nadura e su mundu agropastorale.

Intre sas bogadas a campu prus nodidas bi est su carrasegare de Mamujada, in su coro de sa Barbagia. Inoche isfilant sos tzelebres Mamuthones e Issohadores, friguras prenas de misteriu chi incarnant unu ritu dae sa frigura forte. Sos Mamuthones, cun sas caratzas insoro nieddas e sos marratzos pesantes ligados a s’ischina, andant a daenanti cun passos lentos e ritimigos, cun su sonu cottu de sas campanas.

Accanta a issos si movent sos Issohadores, bistidos de ruju e biancu, chi cun d’una fune acciappant baltzigamente sos ispettadores, cun d’unu gestu de bonu auguriu.

In Otzana, in su Nugoresu, su Carrasegare est dominadu dae sas caratzas de sos Boes e Merdules. Sos primos mustrant sos animales, sos boes, mentres sos secundos incarnant sos meres insoro. Sa manifestassione est un bera e propria apparada de teatru a s’abbertu, chi mustrat s’appitzigu de cuntrastu e a su mattessi tempus vivu intre s’omine e sa nadura, intre istintu e controllu.

Atterettantu ammaghiante est su Carrasegare de Oroteddi, cun sos Thurpos, friguras trinas e imbruttadas cun foddine, chi ammentant massajos e pastores. S’aera insoro modesta po seperu, muttit sa fatiga de su tribagliu in sos campiles e s’asprighine de sa vida in campagna, mentres sa protzessione paret unu ritu de puriffigassione e de torrare naschere.

In su tzentru de Aristanis bi est sa Sartiglia, una de sas manifestassiones cun sos caddos prus antigas de su Mediterraneu. Inoghe su Carrasegare leat unu carattere ispettaculare e sulenne: parigliantes cun sas caratzas si affilant cun sos caddos po chircare de infertzire un’istedda appiccada in artu, in d’unu ritu chi ponet impare abbilesa, fortuna e sacralidade. Sa Sartiglia est unu mamentu tzentrale de s’identidade de sa tzittade e est sighida dae medas ispettadores .

Attività realizzata col contributo della Regione Sardegna — IMPRENTAS 2025-2026. LR 22/2018, art. 22